Είδες Η Δ.Ε.Η?

Επιστροφή στη σειρά κειμένων με θέμα άρθρα απο μια μικρή συλλογή τευχών των Τεχνικών Χρονικών, της επιστημονικής έκδοσης του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας(1) που βρέθηκαν μέσα σε μια ξύλινη χρονομηχανή.

Το κείμενο που παρουσιάζεται σήμερα, δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 1961 και υπογράφεται απο τον κ. Δ. Ν. Φουντούλη (Πολιτικό Μηχανικό).

Έχει (νομίζω) μια κάποια ιστορική αξία επειδή πιάνει την ιστορία της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (Δ.Ε.Η) απο τόσο πάλια που δεν λεγόταν κάν Δ.Ε.Η, είχε μόνο μια ("μικροτάτη") μονάδα παραγωγής και δύο "πελάτες": Τις λάμπες της πλατείας του Νέου Φαλήρου και τον (ατμοκίνητο τότε) Σιδηρόδρομο Αθηνών-Πειραιώς. Η ιστορική αναδρομή του άρθρου δηλαδή, ξεκινάει απο το 1894 απο προσωπικές μνήμες του συγγραφέα:

"...το δέ Νέον Φάληρον ήτο ανθηρά μικρά κηπούπολις με ωραίας επαύλεις, ώς ταύτα πάντα καλώς ενθυμούμαι"

Άρα το 1961 ο συγγραφέας ήταν τουλάχιστον 67 χρονών κι αν υποτεθεί οτι θυμάται την πλατεία του Νέου Φαλήρου απο παιδί 10 χρονών περίπου τότε μια πιο ακριβής εκτίμηση της ηλικίας θα ήταν τα 70-75 χρόνια. Το αναφέρω αυτό για δύο κυρίως λόγους: 1) Ο συγγραφέας έχει πεθάνει (αλλιώς είναι σήμερα >118 χρονών), 2) η εκτίμηση της ηλικίας έχει μια σημασία επειδή μέσα στο κείμενο αναφέρεται πως:

"...το προεκτεθέν διεξοδικόν Ιστορικόν του εξ ηλεκτρισμού εν Ελλάδι, το οποίον καλώς γνωρίζω εξ ιδίας αντιλήψεως, διότι ο πολύπλαγκτος 50ετής επιστημονικός και επιχειρηματικός μου βίος με έκανε να λάβω ενίοτε μέρος εκ του σύνεγγυς είς τας σχετικάς εξελίξεις"

Ένας δευτερεύοντας λόγος που το αναφέρω είναι επειδή ο κ. Ν. Φουντούλης ανήκει στην "τυχερή" εκείνη γενιά ανθρώπων που έζησαν για να δούν δύο παγκόσμιους πολέμους και, δώρο, έναν εμφύλιο και, δεν το ξέρει ακόμα αλλά σε 6 χρόνια απο τη δημοσίευση του άρθρου πιθανότατα να τον πρόλαβε και το πραξικόπημα του 1967.

Συνοπτικά, το άρθρο καλύπτει το ιστορικό του εξηλεκτρισμού της Ελλάδας μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και προτάσεις για το πώς θα μπορούσε η κατάσταση να βελτοιωθεί σε αναλογία 5.5 σελίδες ιστορικό, 2.5 σελίδες προτάσεις.

Όπως και ο κ. Φ. Κρίσπης, έτσι και ο κ. Ν. Φουντούλης είναι μεγάλος άνθρωπος σε ηλικία, με μεγάλη πια τεχνική εμπειρία και φυσικά...Ού γαρ έρχεται μόνον, καθότι συνοδεύεται μετα της επάρσεως. Ενώ το άρθρο είναι ένας ιστορικός θησαυρός, οι πρώτες 4 παράγραφοι, το σημαντικό κομμάτι της εισαγωγής δηλαδή, δεν προετοιμάζουν τον αναγνώστη για το τι θα επακολουθήσει στις επόμενες 8-9 σελίδες αλλά αναλώνονται σε ένα "ποσό δίκιο έχω" το οποίο είναι περιττό σε άρθρο με αυτό το περιεχόμενο.

Αναφέρει οτι η αποστολή της Δ.Ε.Η, τουλάχιστον μετά τον πόλεμο, ήταν να παρέχει ενέργεια στις βιομηχανίες (που ΘΑ αναπτύσονταν) αλλά τελικά, κατέληξε να προσπαθεί να φέρει και στο μικρότερο χωριό....μια λάμπα:

"...η παραγόμενη υπο της Δ.Ε.Η.  Ηλ. Ενέργεια, αντί να διατεθή παραγωγικώς μέσω των ηλεκτροβόρων Βιομηχανιών, διατίθεται ήδη καταναλωτικώς είς την πρωτεύουσαν και είς τας επαρχίας, επι μεγίστη ζημία του κυρίου σκοπού, δι ον ιδρύθη και ο οποίος δεν είναι ο ηλεκτροφωτισμός της Χώρας αλλ' η παραγωγή ενέργειας δια την εκβιομηχάνισιν της Χώρας."

 

Πρίν εξοργιστείτε στο τέλος της προηγούμενης φράσης ("Δηλαδή τι εννοείς; Δεν έπρεπε να πάει το ρεύμα και στο μικρότερο χωριό;!;!;") επιτρέψτε μου να αναφέρω (απο το κείμενο) οτι υπάρχει τεχνικός και οικονομικός λόγος που αυτό δεν έπρεπε να γίνει τόσο σύντομα και (κυρίως) μέσω ενός κεντρικού δικτύου και αυτός ο λόγος είναι οι απώλειες κατα τη μεταφορά.

 "Όλα τα ανωτέρω καταλήγουν είς μεγάλας απώλειας κατα την διανομήν και είς κακόν βαθμόν λειτουργίας των Ηλ. Εργοστασίων, με συνέπειαν την αύξησιν του συνόλου του κόστους της παραγωγής και διανομής της Ηλ. Ενέργειας, είς την οποίαν δέον να προστεθούν τα εκ της τοιάυτης διασποράς προκαλούμενα, δυσανάλογα πρός την μικρήν σχετικώς κατανάλωσιν, γενικά και άλλα έξοδα της Δ.Ε.Η.". (επίσης, δείτε [2])

Αυτή η "λεπτομέρεια" έφερε μαζί της και άλλα τεχνικά προβλήματα, που διορθώθηκαν με λύσεις ανάγκης. Για κάθε λύση, γινόταν (και φυσικά πληρωνόταν) "μελέτη" απο "ειδικούς" και κάποια στιγμή η μελέτη έφτανε και στην υλοποίηση (ή τερατογέννεση, όπως το πάρει κανείς).

Ο λόγος που αποφάσισα να συμπεριλάβω αυτό το άρθρο εδώ, εκτός απο το ιστορικό (ίσως) ενδιαφέρον που έχει, ήταν το οτι μαζί με το άρθρο για την αγορά του υποβρυχίου Nordenfelt-1 (γεγονός απο το 1885), δείχνουν μια ιστορία Ελληνικής διαφθοράς που εκτίνεται πολύ πιο πίσω στο χρόνο απο τη νεότερη ιστορία που φαίνεται να είναι μόνο ένα μικρό κομμάτι της μεγαλύτερης εικόνας. Αυτό που επίσης φαίνεται είναι οτι κάποια πρότυπα εκμετάλευσης "...διαφόρων υπαναπτύκτων βιομηχανικώς και πολιτικώς χώρας ώς ήτο το Σουδάν, η Ελλάς κτλ..." είναι διαχρονικά:



"Διατελέσας κατά το 1928 ιδιαίτερος Τεχνικός Σύμβουλος του τότε αρμοδίου δια τον εξηλεκτρισμόν Υπουργού της Συγκοινωνίας αειμνήστου Αντ. Χριστομάνου, έσχον την ευκαιρίαν, εν συνεργασία μετά του αειμνήστου συναδέλφου Στυλιανού Στυλιανίδη, Μηχανικού ηλεκτρολόγου, να διαπιστώσω ότι:


α) Αι εγκαταστάσεις της Πάουερ [σημ: 1924] είχον χρεωθή κατα 120% υπεράνω των ανωτάτων τρεχουσών τιμών.


β) Ήσαν παλαιού δια την εποχήν τύπου, αναλίσκουσαι υπο την χαμηλήν δια την εποχήν πίεσην των 15 ατμ. άνθρακα τριπλοκοσκινισμένων του πανακρίβου τότε τύπου "Ναυαρχείου", τον οποίον προ καιρού είχον παύσει να καίουν τα πλοία του "Ναυαρχείου", διότι έκαιον πετρέλαιον.


γ) Οτι ενώ κατα τον αυτόν χρόνον το μέγα εν Βερολίνω Ηλ. Εργοστάσιον του Κλιμπεργκ έκαιεν ευτελούς αξίας κονιοποιημένον, ώς και σήμερον πανταχού γίνεται, άνθρακα, με κατανάλωσιν, και σήμερον έτι μη σοβαρώς μειωθείσαν, 400 γραμμ. άνθρακος κατα παραγόμενον χβω, το εργοστάσιον της Πάουερ του Αγ. Γεωργίου έκαιε περίπου εν χιλιόγραμμον πανακρίβου αγγλικού άνθρακος, ήτοι εξεπλήρου τον αντικειμενικόν σκοπόν της καρβουνοφαγίας, δια τον οποίον κατασκευάσθη."



Και αυτό είναι μόνο ένα περιστατικό που αναφέρεται στο κείμενο, τα υπόλοιπα, πολυάριθμα, περιστατικά είναι ακόμα πιο ωμά.

Το άρθρο κλείνει με μια όχι και τόσο αισιόδοξη πρόβλεψη οτι αυτή η κατάσταση θα έχει σαν συνέπεια τη συνεχή άνοδο του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα κυρίως επειδή:

"...οι οικονομοτεχνικοί αρμόδιοι ουδέποτε και επ' ουδενί λόγω ανακαλούν ληφθείσαν υπ' αυτών απόφασιν, έστω και αν η απόφασις αυτή άγη ευθέως πρός τον όλεθρον. Κατα τούτο υπερβαίνουν και αυτόν τον ιστορικόν πρό 65 ετών δράσαντα Άγγλον Ναύαρχον, τον γνωστόν εν τη ναυτική ιστορία ώς Ναύαρχον "Εκτελέσατε και βυθίσατε". Ούτως διατάξας, κατα την διάρκειαν γυμνασίων, τον ελιγμόν του πλοίου του στόλου του, όστις θα απέληγεν εις βύθισην της ναυαρχίδος του, και δεχθείς σήμα του διατασσόμενου, οτι η εκτέλεσης της διαταγής θα απέληγεν εις εμβολισμόν της ναυαρχίδος, απήντησεν: "Εκτελέσατε και βυθίσατε"

Κυρίες και κύριοι, απο τα βάθη του παρελθόντος... "Εξηλεκτρισμού Αστοχίαι Αι Συνέπειαι Και Η Θεραπεία Αυτών: Πρός Μιαν Κρατικήν Υδατικήν Πολιτικήν" Υπό Δ.Ν Φουντούλη, Πολ. Μηχανικού:

Σημειώσεις:
1: Το copyright των άρθρων ανήκει στα Τεχνικά Χρονικά.

2: Σχετικά με την ηλεκτροδότηση ή μή των χωριών, ο κ. Δ. Ν. Φουντούλης, αναφέρει πρός το τέλος της εργασίας, στο κομμάτι με τίτλο "Των αστοχιών συνέπειαι και τα εξ' αυτών διδάγματα":

"α) Να καταπαύση η αλόγιστος σπατάλη Ηλ. Ενέργειας χάριν της διαδόσεως των ηλ. πυγολαμπίδων εις τας χωρία μέσω του γενικού δικτύου διανομής Ηλ. Ενέργειας. Επειδή παρα ταύτα είναι εκπολιτιστική η ανάγκη της διαδόσεως του ηλεκτρισμού είς την ύπαιθρον, δέον να μελετηθή, ώς εγένετο αλλαχού, η κατα περιφερείας ή και τοπική έτι παραγωγή Ηλ. Ενέργειας υπο μικρών τοπικών υδατοπτώσεων και θερμικών εγκαταστάσεων, των οποίων τα εργοστάσια, πρός οικονομίαν δαπανών εκ προσωπικού, λειτουργούν αυτομάτως, ελεγχόμενα εξ αποστάσεως καθ΄ ομάδας, όπως τούτο γίνεται εν Γαλλία και αλλαχού (*)"

Ιντερλούδιο: Το Θαύμα Έγινε...

Ομολογώ πως αυτά τα τελευταία τεχνολογιστορικά πόστ, τα κατα-ευχαριστήθηκα αλλά σε καμία περίπτωση, όταν τα έγραφα, δεν περίμενα αυτό που θα ακολουθούσε.

Το παρακάτω μηχάνημα, ένα Hewlett Packard 2116Β του 1968, εντοπίστηκε επι Ελληνικού εδάφους!

 Η κεντρική μονάδα του HP 2116B και το...user interface. Απ' οτι μαθαίνουμε απο τα manual του μηχανήματος, οι 16 διακόπτες που διακρίνονται στο κάτω μέρος αντιστοιχούν (κατ' ευθείαν) στον καταχωρητή S (απο το Switch) ενώ με δύο άλλα....κομβία (!) η τιμή που καθορίζουν μπορεί να φορτωθεί και στους δύο καταχωρητές / αθροιστές Α και Β.

 

Λεπτομέρεια του...πληκτρολογίου!

 Λεπτομέρεια της....οθόνης!

Οι τιμές των σχετικών καταχωρητών απεικονίζονται στο δυαδικό (...The Matrix - Reloaded!)

Memory Data (T) απο το Memory Address(M), Programm Counter (P) και φυσικά οι Α και Β.

 

Το πρόγραμμα είναι ήδη γραμμένο επάνω στην κάρτα...αρκεί να ξεφορτωθείς το περιτό χαρτί γύρω του. Κάρτες έτοιμες πρός...διάτρηση.

Μια σύντομη αναζήτηση, αποκάλυψε οτι πρόκειται για 16bit μηχάνημα γενικής χρήσης. Μάλιστα, το κομμάτι που διακρίνεται στην πρώτη φωτογραφία και περιλαμβάνει τους διακόπτες και την απεικόνιση των καταχωρητών είναι η κεντρική μονάδα επεξεργασίας και έχει χρησιμοποιηθεί και σε διάφορα άλλα μοντέλα της εταιρίας. Η συγκεκριμένη έκδοση, φαίνεται πως κάλυπτε εφαρμογές μετρήσεων όπου η κεντρική μονάδα συνδεόταν με διάφορες άλλες συσκευές εισόδου εξόδου και έπαιζε το ρόλο του ελεγκτή. Υπάρχουν διαθέσιμα σχεδόν όλα τα εγχειρίδια του και ο σχετικός εξομοιωτής της αρχιτεκτονικής και κάποιων βασικών περιφερειακών του. Αξίζει να σημειωθει, πως ο συγκεκριμένος εξομοιωτής "τρέχει" και άλλα ιστορικά συστήματα.

Οι φωτογραφίες δεν είναι και οι καλύτερες λόγω...στενότητας χώρου όπως αναφέρει στο μήνυμα του ο αποστολέας των φωτογραφιών. Το HP 2116B βρίσκεται με τα περιφερειακά του (την άλλη τη ντουλάπα δηλαδή) στον ίδιο χώρο μαζί με άλλο ένα (μεταγενέστερο) ιστορικό μηχάνημα.

Είμαι πραγματικά ενθουσιασμένος με αυτό το γεγονός και βέβαια έχουν κινηθεί ήδη οι διαδικασίες για να μάθουμε τα πώς; που; γιατί; ποιός; πώς τα προγραμμάτιζε, τι παραξενιές είχαν και άλλες πληροφορίες :-D. Περισσότερες λεπτομέρειες...προσεχώς!

Ηλεκτρονικοί Αριθμοϋπολογιστές...

Με αφορμή τον θάνατο του Dennis Ritchie, μιλήσαμε εδώ για παλιές μηχανές με ονόματα όπως PDP-11 και GE-645 (i).

Σήμερα θα δούμε άλλη μια τέτοια μηχανή, λίγο πιο παλιά απο αυτές που προγραμμάτιζε ο Dennis Ritchie, την IBM-650! Θα μας μιλήσει για αυτή, ο κύριος Νικόλαος Αποστολάτος ο οποίος ήταν μαθηματικός και επιστημονικός βοηθός στο πολυτεχνείο του Μονάχου το 1961! Η εργασία του, μια σύντομη εισαγωγή στον προγραμματισμό των ηλεκτρονικών υπολογιστών, δημοσιεύτηκε στο Τεχνικά Χρονικά, στο τεύχος Μαρτίου - Απριλίου 1961 και ήρθε στα χέρια μου μετά απο ένα μεγάλο ταξίδι.


Μέσα σε 4 περίπου σελίδες ο κ. Αποστολάτος παρουσιάζει μια γενική εισαγωγή στον προγραμματισμό και ένα συγκεκριμένο (και ίσως γνώριμο :-) ) παράδειγμα επάνω στον IBM-650.

Το άρθρο είναι....παλιό. Είναι τόσο παλιό που τα σύμβολα του δεκαεξαδικού δεν είναι αυτά που έχεις συνηθίσει (ii) :-). Παρ' όλη όμως την ηλικία του άρθρου, η τελευταία παράγραφος της εισαγωγής περιγράφει με απλά και απίστευτα ακριβή λόγια το τι θα ακολουθήσει στα επόμενα 50 χρόνια. Διαφορετική ορολογία και σίγουρα διαφορετική τεχνολογία αλλά η αρχή παραμένει ίδια:

" Ο χειρισμός της μηχανής είναι θέμα απλό και μπορεί κανείς να τον μάθει σύντομα. Εκείνο το οποίο δημιουργεί δυσκολίες είναι η κατάρτιση του προγράμματος. Γι' αυτό, αμέσως μόλις χρησιμοποιηθεί ένα πρόγραμμα δεν πρέπει να καταστρέφεται επειδή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και πάλι με νέα δεδομένα. Ο προγραμματιστής έχει στην διάθεση του μια βιβλιοθήκη προγραμμάτων τα οποία ή έχει μόνος κατασκευάσει ή τα έχει δανειστεί απο άλλους προγραμματιστές με τους οποίους οφείλει να συνεργάζεται. Όποτε λοιπόν θελήσει [ο προγραμματιστής] να κατασκευάσει κάποιο πρόγραμμα, καταφεύγει στην βιβλιοθήκη όπου πιθανώς μπορεί να βρεί το ζητούμενο πρόγραμμα. Πολλές φορές είναι δυνατόν να κατασκευαστεί ένα πρόγραμμα συναρμολογόντας άλλα επι μέρους προγράμματα"

Σε αυτό το άρθρο, εκτός απο τον IBM-650 αναφέρεται και ένας άλλος δεινόσαυρος, ο ILLIAC! Οι υπολογιστές ILLIAC χρηματοδοτήθηκαν και κατασκευάστηκαν απο το πανεπιστήμιο του Illinois στην Αμερική και ήταν απο τους πρώτους υπολογιστές εκτός του στρατού. Παρ' όλα αυτά δεν ήταν μια νέα σχεδίαση αλλά ήταν βασισμένος σε μια έκθεση που είχε συντάξει κάποιος κύριος John Von Neuman για τον διάδοχο του (πολύ δημοφιλούς ίσως) υπολογιστή ENIAC που θα ονομαζόταν EDVAC (iii). Ο κ. Αποστολάτος όμως δεν μας λέει ποιόν ακριβώς ILLIAC εννοεί αφού απλά αναφέρει:

"Ένα άλλο συνηθισμένο σύστημα είναι το δεκαεξαδικό στο οποίο χρησιμοποιούμε τα δέκα βασικά σύμβολα του δεκαδικού και έξι νέα (όπως κάνουμε στον Illiac του πανεπιστημίου του Illinois)".

Όμως, απο τη χρονολογία του άρθρου (1961), πιθανότατα εννοεί τον ILLIAC-1 ο οποίος φαίνεται να έχει και παρόμοιο τύπο μνήμης (μαγνητικό τύμπανο) με τον IBM-650.

International Business Machines....Όνομα και πράγμα!

Η φωτογραφία δεν προέρχεται απο την προσωπική μου συλλογή (!) αλλά απο το άρθρο του κ. Αποστολάτου.

Ο IBM-650, όπως φαίνεται και στη φωτογραφία του άρθρου, αποτελείται μόλις απο 3 ντουλάπες (!). Σύμφωνα με το σχετικό άρθρο της Wikipedia, αυτές είναι: Στα αριστερά η κεντρική υπολογιστική μονάδα, στα δεξιά η μονάδα εισόδου-εξόδου που ουσιαστικά αποτελείται απο ένα μηχάνημα που τρυπάει και διαβάζει κάρτες (!) και στο πίσω μέρος του, η μεγαλύτερη ντουλάπα απο όλες.....το τροφοδοτικό!

Τα μηχανήματα εκείνης της εποχής χρησιμοποιούνταν για να λύνουν κυρίως μαθηματικά προβλήματα είτε αυτά ήταν του στρατού (τροχιές βλημάτων, πυραύλων, παιχνίδια πολέμου, κλπ), είτε ακαδημαϊκά (γενική έρευνα) είτε ιδιωτικών επιχειρήσεων και του κράτους (προβλήματα βελτιστοποίησης, καταμέτρησης, αρχειοθέτησης, λογιστηρίου, κλπ). Κάτι επεξεργασίες εικόνας και video, παιχνίδια, γραφικά, κουλτούρα, lifestyle, e-Απ'Όλα, i-Περισσότερα ήρθαν πολύ αργότερα (μόλις εχθές...σε γεωλογικό χρόνο (!)). Γι' αυτό το λόγο η ανάλυση περιλαμβάνει μόλις 4 βήματα: 1) Μαθηματική διατύπωση, 2) Aριθμητική μέθοδο, 3) Aλγόριθμο και 4) Yπολογιστικές εντολές.

Οι υπολογιστικές εντολές, είναι ακριβώς αυτό.....υπολογιστικές εντολές, ακριβώς όπως θα τις καταλάβαινε ένα μηχάνημα. Παρ' όλο που ο κ. Αποστολάτος, υπονοεί οτι οι εντολές που χρησιμοποιεί ο IBM-650 προέρχονται απο μια γλώσσα γενικού προγραμματισμού, στην πράξη μάλλον εννοεί κάποια γλώσσα μηχανής με ένα γενικό ρεπερτόριο που είχε αναπτυχθεί στα εργαστήρια της Bell και σε εκείνο το σημείο κάνει το εξής καταπληκτικό σχόλιο:

"Πολλές προσπάθειες έχουν γίνει για την εξέυρεση ενός ενιαίου τρόπου προγραμματισμού ο οποίος να ισχύει για όλες τις μηχανές Βλέπε, A.J Perlis, K. Samelson, Report on the algorithmic  language ALGOL, Num. Math.1 (1959) S. 41-60".

Οι προσπάθειες....συνεχίζονται!

Ο προγραμματιστής σε αυτή τη περίπτωση λοιπόν είναι και μεταγλωττιστής ή αλλιώς compiler, ο οποίος μεταγλωτίζει τις προτάσεις απο την φυσική γλώσσα ("Θέσε τη μεταβλητή Α ίση με το μηδέν") στη γλώσσα της μηχανής ("0 400 201 203"). Υπάρχει μια διάκριση εδώ. Οι γλώσσες προγραμματισμού που επιτρέπουν σε ένα προγραμματιστή να εκφράσει ένα πρόγραμμα με όσο το δυνατόν πιο "φυσική" γλώσσα κατατάσονται στις "υψηλού επιπέδου" ενώ οι γλώσσες που αναγκάζουν τον προγραμματιστή να εκφράσει ένα πρόγραμμα όσο το δυνατόν πιο κοντά στη μορφή που θα το επεξεργαστεί η μηχανή κατατάσονται στις "χαμηλού επιπέδου". Προφανώς η γλώσσα που χρησιμοποιείται εδώ είναι ήδη "χαμηλού επιπέδου"....Εκτός και αν υπάρχει το επόμενο επίπεδο όπου ανοίγουμε τη ντουλάπα και βραχυκυκλώνουμε ακροδέκετες στις λυχνίες ή μαγνητίζουμε το τύμπανο όπως "προγραμμάτιζαν" παλιά τις λατέρνες!

Το παράδειγμα που διαλέγει ο κ.Αποστολάτος, χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα....Να υπολογιστεί η τετραγωνική ρίζα του a > 0 με την μέθοδο των διαδοχικών προσεγγίσεων του Newton σε 6 προσεγγιστικά βήματα. Το πρόγραμμα.....που λύνει το πρόβλημα.....είναι αυτό:

100: 0  400 201 203
101: 4  201 202 301
102: 1  202 301 302
103: 4  302 203 202
104: 0  100 006 101
105: 0  410 202 202

Όπου ο πρώτος αριθμός πρίν την άνω και κάτω τελεία είναι ο αριθμός της γραμμής του προγράμματος.

Κυρίες και κύριοι...Νίκου Αποστολάτου: Ο Προγραμματισμός Των Ηλεκτρονικών Αριθμοϋπολογιστών:

Σημειώσεις:
*) Το Copyright των άρθρων ανήκει στα "Τεχνικά Χρονικά".


i):  Δεν είχα την "τύχη" να δουλέψω σε τέτοια μηχανήματα όμως η τεχνική ιστορία έχει κάποιο ενδιαφέρον (Να εδώ άλλο ένα παράδειγμα). Γνωρίζοντας τη,μπορεί να καταλάβεις καλύτερα τι είναι "καινούριο" και "πρωτότυπο" αλλά και τις ανάγκες που οδήγησαν σε κάποιες λύσεις και το συγκεκριμένο πρόβλημα που προσπαθούσε να λύσει ο δημιουργός τους. Έχω την εντύπωση οτι αυτό ίσως βοηθάει στην κατανόηση και την εκτίμηση τους.


ii): Τα σύμβολα του δεκαεξαδικού συστήματος διεθνώς είναι 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,A,B,C,D,E,F. Το δεκαεξαδικό σύστημα είναι πολύ βολικό για να εκφράσεις αριθμούς που χρησιμοποιούνται απο υπολογιστές, η πλειονότητα των οποίων λειτουργούν στο δυαδικό σύστημα και το μικρότερο στοιχείο δεδομένων που μπορούν να καταλάβουν είναι το byte. Ένα byte αποτελείται απο 8 δυαδικά σύμβολα (00001010) ή απλά 2 δεκαεξαδικά σύμβολα (0Α). Περισσότερες λεπτομέρειες, εδώ.


iii) Το όνομα της αρχιτεκτονικής έχει μείνει μέχρι σήμερα σαν Von Neumann παρ' όλο που οι κύριοι υπεύθηνοι για την αρχιτεκτονική του συστήματος ήταν οι κύριοι John Mauchley και Presper Eckert. Εκτός απο το υλικό της Wikipedia για αυτά τα συστήματα, υπάρχει και ένα καταπληκτικό βιβλίο με περισσότερες λεπτομέρειες για τα υπολογιστικά συστήματα εκείνης της εποχής με τον τίτλο Electronic Brains: Stories from the dawn of the computer age του Mike Hally το οποίο διαβάζεται με μια ανάσα!

fclose(DennisRitchie); /* 08/10/2011 */

Όταν πρίν απο μια εβδομάδα έγραφα την επικεφαλίδα στο post για τον θάνατο του Steve Jobs, δεν περίμενα με τίποτα οτι θα τα έφερνε έτσι η τύχη που μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα θα ακούγαμε για τον θάνατο του Dennis Ritchie. (Του γνωστού δυναμικού διδύμου).

Δεν μου έρχεται να ανάψω κανένα κερί δίπλα σε κανένα βιβλίο (!), με αφορμή αυτό το γεγονός. Αυτό όμως που ίσως αξίζει, καθώς αυτή η παλιά γενιά αποχωρεί, είναι να δούμε απο που ξεκίνησε και πως ήταν οι υπολογιστικές αριθμομηχανές τότε (ο όρος θα μου μείνει!).

Σήμερα, το "θράσος" περισσεύει....Terra Bytes χωρητικότητας αποθηκευτικών μέσων, Giga Bytes ενιαίας μνήμης, υπολογιστικές μονάδες που μπορούν να εκτελούν αριθμητικές πράξεις σε δισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου (Giga Hertz)....Δύο υπολογιστικές μονάδες σε μια συσκευασία.....Τετράκις υπολογιστικές μονάδες σε μια συσκευασία!....Κυκλώματα που μπορούν να συνδέσουν 2 συσκευασίες υπολογιστικών μονάδων με 4 μονάδες στην κάθε μια (δηλαδή 8 επεξεργαστές σε ένα υπολογιστή)....Κάρτες γραφικών που είναι οι ίδιες ένα ολόκληρο υπολογιστικό σύστημα με μνήμη (της τάξης μεγέθους των GB), παράλληλους επεξεργαστές κλπ...Φορητούς υπολογιστές, απίστευτα μικρούς υπολογιστές, υπολογιστές ειδικά για να παίζουμε παιχνίδια.....Και φυσικά την πολυτέλεια να μπορούμε να πάρουμε ένα πρόγραμμα απο ένα μηχάνημα και να το εγκαταστήσουμε σε ένα άλλο.....έτσι απλά.

Όταν ο Dennis Ritchie δημιουργούσε την C, στα εργαστήρια της Bell, οι "υπολογιστικές αριθμομηχανές" ήταν κάτι διαφορετικό...Ήταν σαν τρίφυλες ντουλάπες με ενσωματομένο γραφείο και κάθισμα (!), Παρ' όλο που είχαν πληκτρολόγια (ή μάλλον....γραφομηχανές, διακόπτες και λαμπάκια -πυρακτώσεως, όχι L.E.D ), δεν είχαν οθόνες και για τον ίδιο λόγο δεν είχαν και "κάρτες γραφικών" τουλάχιστον όπως τις ξερουμε σήμερα...Τα αποτελέσματα έβγαιναν τυπωμένα σε ένα φύλλο χαρτί απο εκτυπωτές που τύπωναν μόνο σύμβολα... Δεν είχαν ταχύτατους "σκληρούς δίσκους", αλλά μαγνητοταινίες σε καρούλια όπου αν κάτι ήταν αποθηκευμένο στο τέλος της μαγνητοταινίας, θα έπρεπε να περιμένει κανείς το μηχάνημα να διαβάσει ολόκληρη την ταινία μέχρι το επιθυμητό σημείο. Η μνήμη τους μπορεί να ήταν μερικές εκατοντάδες kilo bytes και λόγω της αρχιτεκτονικής τους να μην μπορούσαν να την προσπελάσουν ολόκληρη. Οι επεξεργαστές ότι είχαν αρχίσει να φτάνουν την τάξη μεγέθους των Mega Hertz. Ουσιαστικά, κάθε νέος τύπος ηλεκτρονικού υπολογιστή είχε τη δική του αρχιτεκτονική και τη δική του γλώσσα ("μηχανής") που μπορούσες να του μιλήσεις....Έτσι τα προγράμματα ενός μηχανήματος δεν ήταν απαραίτητο οτι θα έτρεχαν σε κάποιο άλλο λόγω μεγάλων διαφορών στις αρχιτεκτονικές τους. Ήταν μια εποχή που οι υπολογιστές είχαν ονόματα σαν τις μοτοσυκλέτες PDP-11, GE-645.

 Dennis Ritchie (στα αριστερά) & Ken Thompson μπροστά απο ένα PDP-11.

(Η φωτογραφία δεν προέρχεται απο την προσωπική μου συλλογή (!) αλλά απο το Origins & History Of Unix. )

Κάπως έτσι δημιουργήθηκε η ανάγκη στις εταιρίες που κατασκεύαζαν τις υπολογιστικές αριθμομηχανές αλλά και τα προγράμματα τους για κοινούς τρόπους συνδεσμολογίας των περιφερειακών, κοινές αρχιτεκτονικές και φυσικά κοινά λειτουργικά συστήματα και τρόπους προγραμματισμού, τουλάχιστον για τη γραμμή των προϊόντων τους, ώστε και οι προγραμματιστές να γίνουν πιο παραγωγικοί αλλά και να μειωθεί το κόστος για τον πελάτη. Κάπως έτσι ο Dennis Ritchie έφτιαξε την γλώσσα C και αργότερα συνέβαλε στο λειτουργικό σύστημα Unix το οποίο είχε ήδη απο τα μέσα της δεκαετίας του 70 πολλές δυνατότητες που σήμερα θεωρούντε ώς δεδομένες (i,ii).

Εξ αιτίας του ρυθμού με τον οποίο προχωράει η τεχνολογία, ο Dennis Ritchie (και άλλοι) πρόφτασε να δεί τους υπολογιστές να μεταμορφώνονται απο αυτά τα ευαίσθητα ηλεκτρονικά κυκλώματα με ειδικές εντολές και ειδικές...συμπεριφορές σε μικρά, φορητά, πάμφθηνα, παντοδύναμα, κουτάκια μαζικής κατασκευής που μπορούν να κάθονται επάνω σε ένα γραφείο ή να χωράνε σε μια τσέπη (iii).

Αυτό πρέπει να είναι ένα καταπληκτικό συναίσθημα.

Και σήμερα; Που είναι ο Dennis Ritchie του σήμερα; Που είναι οι σημερινοί υπολογιστές ντουλάπες; Που είναι οι άνθρωποι που λύνουν προβλήματα που σήμερα φαίνονται ανυπέρβλητα ενώ αύριο θα γίνουν παιχνίδια για μικρά παιδιά; (Επίσης πολύ χρήσιμα ερωτήματα...)


Δεν ξέρω (....μας φώτισες!!!) . Όμως έχω την εντύπωση πως η δουλειά που γίνεται σε "εναλλακτικές μορφές υπολογισμού" (iv) και κάτι που σήμερα ονομάζεται "Quantum Computing" είναι πολύ πιθανό να γεννάει αυτή τη στιγμή την επόμενη υπολογιστική "επανάσταση"...

Farewell Dennis...

Σημειώσεις:
i) Και που, άλλα, πολύ δημοφιλή λειτουργικ....ο, αγνοούσε παντελώς 20 χρόνια αργότερα :-/


ii) O Dennis Ritchie, δεν ήταν ο μόνος βέβαια και το Unix δεν ξεφύτρωσε έτσι απλά. Όμως αυτό το λειτουργικό σύστημα γνώρισε μεγάλη εξάπλωση και επιρρέασε την ανάπτυξη μεταγενέστερων συστημάτων.

iii) Και με τα οποία μηχανήματα μπορεί ο καθ' ένας πια να λύσει τα πολύπλοκα προβλήματα που τον απασχολούν όπως το Farmville και τα Angry Birds (!!!).

iv) Γιατί δεν υπολογίζουν μόνο οι πύλες.....(όχι του ανεξήγητου, they don't compute anyway, αλλά οι λογικές πύλες)

ASSERT(isAlive(SteveJobs)): Failed (05/10/11)

Το 1995, σε ένα μικρό υπόγειο σε κάποιο ξενοδοχείο στην οδό Μιχαλακοπούλου(i) στην Αθήνα είχε γίνει η έκθεση Cyberia.

Υπήρχε ένα περίπτερο της Crypto, δύο υπολογιστές συνδεδεμένοι στο internet,  ένας ή δύο SGI Workstations(ii) που έτρεχαν ένα απλό VRML demo(iii), ένας υπολογιστής που έτρεχε το Air Warrior(iv) και ένα περίπτερο της εκδοτικής εταιρίας Anubis. Αυτό. "Έκθεση".


Μετά απο 4-5 ώρες απίστευτου κολλήματος στους υπολογιστές που ήταν συνδεδεμένοι στο τότε internet, αγόρασα απο το περίπτερο της Anubis ένα μικρό βιβλιαράκι με τον τίτλο "Αντίστροφη Μέτρηση" και τον υπότιτλο "Ηλεκτρονικά Εγκλήματα και ο 'υπόκοσμος' της πληροφορικής" (...Γού-α-ού). Το βιβλίο ήταν προφανώς μεταφρασμένο (αλλά με ωραίο τρόπο) και μάλιστα πολύ αργότερα βρήκα και την αγγλική (αρχική) έκδοση της οποίας πρέπει να πώ οτι το εξώφυλλο ήταν απαίσιο(v).

Εκεί μέσα, διάβασα για πρώτη φορά μεταξύ άλλων για Phreaking, Hacking, Cracking, τον Captain Crunch τη παρέα του αλλά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ξεκίνησαν για να κυριαρχήσουν στη συνέχεια την αγορά των "Προσωπικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών".

Το παρακάτω video είναι απο ένα παλιότερο ντοκυμαντέρ του Discovery με θέμα το hacking (απο τη σελίδα του Captain Crunch). Αξίζει να το παρακολουθήσετε ολόκληρο (50 λεπτά) καθώς έχει φανταστικές φωτογραφίες και video ειδικά στην αρχή. (...η Kevin Mitnick εποχή είναι πιο......"εμπορική" (!)).

Εναλλακτικά, μπορείτε να δείτε ένα μικρό κομμάτι απο περίπου το 17:00 - 20:00 λεπτό, όπου το μακρύ χέρι το νόμου ίσα που χαϊδεύει τρείς περίεργους τυπάδες (ποιοί να ήταν άραγε;) που σε μια δύσκολη στιγμή προσπαθούν να τηλεφωνήσουν στα φιλαράκια τους...στο Berkeley...

Farewell Steve.

Σημειώσεις:
Disclaimer: Όπως λένε και οι Locomondo: Το υλικό αυτού του πόστ σκοπεύει στην περιγραφή και όχι στην προτροπή :-)

i)  Νομίζω πως τότε το ξενοδοχείο λεγόταν Holiday In (;)
ii) Αν θυμάμαι καλά, τα μηχανήματα που ήταν στην έκθεση πρέπει να ήταν σαν αυτό...αλλά πιο σκούρο.....χμμμμμ
iii) Το οτι αυτό που είδα τότε ήταν η πρώτη έκδοση της VRML το κατάλαβα αργότερα :-)
iv) Το Air Warrior ήταν ένας multiplayer εξομοιωτής πτήσης που ήταν τότε ένα απο τα πράγματα με τα οποία η Hellas On Line προσπαθούσε να πουλήσει internet....στο τότε τηλεφωνικό δίκτυο...."ΚΡρΡ, κα, ΚΡρΡ, κα κα κα κα, ΚΡρΡ, κα..(κρ...φσσ...φσσ).....Μπίιιιιιπ, στον επόμενο τόνο, η ώρα θα είναι......"
v) Το εξώφυλλο της Ελληνικής μετάφρασης ήταν ένα πολύ ωραίο σκίτσο σε πορτοκαλί αποχρώσεις, ενός νεαρού που καθόταν μπροστά σε ένα υπολογιστή. Ήταν σε κάτοψη, και ο νεαρός κοιτούσε πρός τα επάνω (πρός τον θεατή) με ένα περίεργο χαμόγελο παρανοϊκού επιστήμονα. Δυστυχώς το εξώφυλλο της Αγγλικής έκδοσης ήταν μια απλοϊκή φωτογραφία ενός τύπου που φορούσε μια μαύρη κουκούλα, μια χακί καπαρντίνα και κρατούσε ένα πληκτρολόγιο σα να ήταν όπλο....

ΓέωΔεδομενοΚατασκήνωση 2010

Αυτό το καιρό συμβαίνουν διάφορα πράγματα, άσχετα με το αν τελικά βρίσκουν το δρόμο τους πρός το blog ή το σημειωματάριο μου σαν σύντομες υπενθυμίσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάτι ομορφότερο.

Ένα απο αυτά, ήταν και η πρόσκληση απο την ομάδα διαχείρησης του geodata.gov.gr (και συγκεκριμένα απο τον Σπύρο Αθανασίου), για μια σύντομη παρουσίαση της δουλειάς που έχει παρουσιαστεί σε αυτό το blog σχετικά με τις πυρκαγίες, στο GeoDataCamp 2010.

Το διήμερο αυτό εργαστήριο έγινε στην Αθήνα, στις 19-20 Νοεμβρίου σε κάποια αίθουσα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Η παρουσίαση ήταν προγραμματισμένη, μαζί με άλλες, για το Σαββάτο 20 Νοεμβρίου σε μια ώρα παραχωρημένη "με σκοπό να παρουσιαστούν εφαρμογές και υπηρεσίες που χρησιμοποιούν ανοικτά δεδομένα σε εκπροσώπους του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα."

Ήταν μια ευχάριστη έκπληξη, εκτός απο τη μικρή λεπτομέρεια οτι δεν μπορούσα να είμαι στην Ελλάδα τις συγκεκριμένες ημερομηνίες.

Υπήρχε όμως κάποιος που και ήταν στην Αθήνα, αλλά και μπορούσε να παρουσιάσει όχι μόνο τη δική μου δουλειά αλλά και τη δική του.

Ο Χριστόφορος Βραδής είναι ένας δημιουργικός άνθρωπος τον οποίο γνώρισα στο Flickr. Δείγματα απο τη δουλειά του μπορείτε να δείτε εδώ, εδώ και εδώ και φυσικά στη παρουσίαση που ακολουθεί.

Ευχαριστούμε την ομάδα διαχείρησης του geodata.gov.gr για τη πρόσκληση και την ευκαιρία που μας δώθηκε να παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα των πειραματισμών μας. Είμαι ενθουσιασμένος απο το συνδιασμένο αποτέλεσμα αλλά και απο το γεγονός οτι σταδιακά θα αρχίσουν να εμφανίζονται όλο και περισσότερα δεδομένα απο τον Ελληνικό χώρο.

Η παρουσίαση, είχε ώς εξής:

GeoDataCamp2010

View more presentations from Arcturus Aldebaran.

Wolfram Alpha...Του Αρέσουν Οι Παρατηρήσεις

Πρίν απο ένα χρόνο περίπου, ξεκινούσε τη λειτουργία του το Wolfram Alpha και είχα γράψει εδώ γι' αυτό δύο λόγια.

Ένας χρόνος μετά, λίγα πράγματα έχουν αλλάξει. Εξακολουθώ να το βλέπω σαν ένα πανάκριβο παιχνίδι χωρίς να θέλω να υποβιβάσω την εκπαιδευτική του αξία...Άλλωστε, το παιχνίδι, ο ασήμαντος θόρυβος, η δημιουργία έτσι για τη πλάκα για να δούμε τι θα γίνει αν κάνουμε κάτι, είναι το πρώτο βήμα πρός τα πιο σοβαρά πράγματα. Φτάνει να καταφέρεις να ξεφύγεις απο τον κίνδυνο της αέναης μετακίνησης απο θέμα σε θέμα και της σύντομης βαρεμάρας...

Έχοντας πέσει με τα μούτρα σε αυτό τον κίνδυνο λοιπόν, πρίν απο περίπου ένα χρόνο, έθεσα το εξής ερώτημα στο Wolfram Alpha:

Εσύ που ξέρεις τα πολλά! Κι ο νούς σου κατεβάζει!! What is the highest point in Greece?

Για να πάρω τη καταπληκτική απάντηση:

"Το υψηλότερο σημείο in Greece είναι το βουνό Όλυμπος της Washington" (!!!).

Κατα διαβολική σύμπτωση, το Μount Olympus της Washington είναι μερικά πόδια κοντύτερο απο τον δικό μας Όλυμπο και "τέλος πάντων θα ταιριάζει στις φωτογραφίες και ποιός θα καταλάβει οτι ανταλάξαμε τα βουνά;"

Βρήκα το λαθάκι διασκεδαστικό και αφού δίνουν τη δυνατότητα να τους πληροφορήσει κανείς για λάθη άμεσα τους είχα στείλει ένα σχετικό μήνυμα.

Για ένα μικρό χρονικό διάστημα είχα το νού μου, αλλά το Mount Olympus Washington ήταν εκεί...ακούνητο...Κατα μεσής του Greece....Πέρασε καιρός...

Έχθες το βράδυ και καθώς είμαι σε ημιζόμπικη κατάσταση λαμβάνω το εξής email:

We have received your feedback regarding Wolfram|Alpha.

The issue you reported has been fixed on the site.

Thank you for helping us improve Wolfram|Alpha.

Best wishes,

Erin
The Wolfram|Alpha Team
www.wolframalpha.com

Ω! Τι έκπληξης! Κάνω ένα γρήγορο έλεγχο και ναι!

Το υψηλότερο σημείο στην Ελλάδα είναι και πάλι ο Όλυμπος (!).

Και πολύ το χάρηκα που γύρισε το Mount Olympus στην Washington...Θα ανέβαιναν οι Washingtonίτες στο βούνο τους τόσο καιρό και θα αναρρωτιόντουσαν γιατί όλες οι ταμπέλες είναι στα Ελληνικά;

Μη Κοιτάς Το Μύκητα

"Σε προχωρημένη σύψη βρέθηκε εχθές το πτώμα άτυχου φωτογραφικού φακού μεταβλητής εστιακής απόστασης 80-200mm. Ο άτυχος φακός που έφερε προσαρμογέα (μοντούρα) M42 είχε πέσει σε αχρηστία τα τελευταία 3 χρόνια, με αποτέλεσμα να έχει απομονωθεί στον οικισμό "Μαύρη Θήκη" όπου και βρέθηκε απο τον ιδιοκτήτη του. Τα νέα έπεσαν ώς κεραυνός εν αιθρία στη μικρή κοινότητα της "Μαύρης Θήκης". Κανείς δεν μπορούσε να πιστέψει τον ύπουλο τρόπο με τον οποίο προσβλήθηκε ο εν λόγω φακός. Μια φωτογραφική μηχανή που είχε σποραδικές σχέσεις με το φακό στο παρελθόν αρκέστηκε σε μερικές πολύ λιτές δηλώσεις ενώ ο τωρινός σύζυγος της, ένας normal φακός των 50mm δεν προχώρησε σε περαιτέρω σχόλια. Τραγική φιγούρα του δράματος της "Μαύρης Θήκης", το εξωτερικό Flash, το οποίο όπως φαίνεται και απο τις φωτογραφίες δεν μπορουσε να συγκρατήσει τις αντιδράσεις του."

("Ήταν καλός...και...συγγνώμη...δεν μπορώ να μιλάω γι' αυτό....είναι τραγικό (κλάψ-λύγμ)")(FLASH! Ω, με συγχωρείτε...δεν μπορώ να συγκρατηθ FLASH! είμασταν..FLASH! πολύ FLASH! κοντά FLASH!FLASH!!!)

Κάπως έτσι, ίσως περιγραφόταν σε μια Photoland, μια κοινωνία φωτογραφικών εξαρτημάτων στο πρότυπο της Flatland του Edwin Abott, αυτό το γεγονός.

Πέρα απο τη παραπάνω δημοσιογραφική κάλυψη όμως το γεγονός είναι αληθές. Ένα απο τα στοιχεία αυτού του φακού...κατατρώγεται απο μια οικογένεια μικροοργανισμών υπο τη κοινή ονομασία, fungus (ή fungi στον πληθυντικό). Είχα ακούσει για τέτοιες περιπτώσεις αλλά δεν είχα δεί ποτέ απο κοντά αυτά τα ζωύφια εν δράσει και να τώρα που μια ολόκληρη αποικία απο δαύτα έχουν εγκατασταθεί σε αυτό το φακό και μάλιστα σε ένα απο τα εσωτερικά στοιχεία του...πώς μπήκαν εκεί μέσα;;;

(Όχι δεν είναι ο HAL απο το 2001-A Space Odyssey αλλά ο Sirius 80-200mm...Sirius Lenses...Get it?
Τα fungi διακρίνοντε καθαρά στην επιφάνεια του φακού κάτω ακριβώς απο τους αριθμούς 80-200 (εστιακή απόσταση) και 55 (διάμετρος του φακού) )

Διαβάζοντας απο δώ κι απο κεί λοιπόν, έμαθα οτι πρόκειται για κάποιους μίκρο-οργανισμούς (μύκητες) που αναπτύσοντε μέσα σε μερικά κρύσταλα, συνήθως όταν οι συνθήκες αποθήκευσης τους είναι άσχημες και συνήθως αυτό σημαίνει χώρο με υγρασία. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητα αληθές για οποιοδήποτε εσωτερικό χώρο στην Αγγλία αλλά και για το μαγαζί απο το οποίο είχα πάρει το φακό τότε.

Αυτοί οι μύκητες προυπήρχαν στο εσωτερικό του φακού (προφανώς εκ κατασκευής) και άρχησαν να πολλαπλασιάζοντε όταν βρήκαν κατάλληλες συνθήκες. Τρέφοντε με οργανικές ουσίες απο τα υλικά που βρίσκοντε μέσα στο σώμα του φακού. Για παράδειγμα, κάποια στοιχεία αποτελούντε απο δύο φακούς κολημένους μεταξύ τους με μια ουσία η οποία αναφέρεται ώς "τσιμέντο". Άλλα πάλι στοιχεία έχουν κάποιες επιστρώσεις (coating) τις οποίες ίσως έχετε προσέξει σε κάποιους φακούς που φαίνοντε να έχουν μια μπλέ απόχρωση όταν τους βλέπετε υπο γωνία. Το τσιμέντο και οι επιστρώσεις είναι οι βασικές λιχουδιές για τους μύκητες, οι οποίοι φυσικά όχι μόνο τα τρώνε! Οτι τρώγεται, χωνεύεται και οτι χωνεύεται...απορρίπτεται!!!

Η κατάσταση αυτή δεν αχρηστεύει το φακό αμέσως. Μάλιστα, είναι απίθανο οτι ένα άπειρο μάτι θα μπορούσε να ξεχωρίσει την επίδραση αυτού του σχηματισμού επάνω στην εικόνα. Όμως, με τον καιρό, αυτό το στοιχείο του φακού θα αχρηστευθεί τελείως.

Υπάρχει τρόπος να τους ξεφορτωθεί κανείς με μια σειρά απο διαλύματα τα οποία αφενός σκοτώνουν τους μύκητες και αφετέρου ξαναγεμίζουν τα "λαγούμια" που αφήνουν πίσω τους.
Πρόκειται όμως για μια πανάκριβη διαδικασία που προυποθέτει οτι θα πρέπει να "λύσω" το φακό και κάτι μου λέει οτι αυτό το κομάτι δεν αξίζει το κόπο.

Τον είχα αγοράσει πρίν απο 5 περίπου χρόνια απο ένα μαγαζί μεταχειρισμένου φωτογραφικού εξοπλισμού στο Plymouth το οποίο δεν υπάρχει σήμερα. Μαζί του είχα αγοράσει τότε και δυό πολλαπλασιαστές (x2) και κάτι φίλτρα, όλα στην αστρονομική τιμή των £20 (!!!). Αυτό που δεν πρόσεξα αμέσως, ήταν οτι ο φακός ήταν ήδη προσβεβλημένος απο fungus (που σημαίνει οτι θα μπορούσα να τον έχω αγοράσει ακόμα πιο φθηνά). Τότε ήταν δύο μικρές γραμμούλες στη περιφέρεια του φακού στις οποίες δεν έδωσα και πολύ σημασία. Μετά απο 5 χρόνια όμως, ανακαλύπτω πως αυτός ο μικροοργανισμός έχει πλέον δισέγγονα και τρισέγγονα εκει μέσα.

Ο σκοπός ήταν να προσαρμόσω τους δύο πολλαπλασιαστές στη μηχανή μαζί με τον φακό ρυθμισμένο στα 200mm. Αυτό θα τον μετέτρεπε σε ένα φακό 2*2*200mm=800mm με τον οποίο θα μπορούσα πιο άνετα να τραβήξω απο μακριά μερικές κοντινές φωτογραφίες απο πουλιά, αεροπλάνα, αστέρια, το φεγγάρι, κλπ χωρίς να έχω ξοδέψει χιλιάδες λίρες που απαιτούντε για παρόμοιους φακούς που είναι φτιαγμένοι απο την αρχή σε τόσο μεγάλες εστιακές αποστάσεις. Το αντάλαγμα φυσικά είναι η ποιότητα της εικόνας καθώς τέτοια τεχνάσματα όπως αυτό με τους πολλαπλασιαστές ενισχύουν και τις παραμορφώσεις του φακού. Ελάχιστα με ενδιέφεραν αυτά όμως τότε. Το μόνο που ήθελα ήταν απλά να πειραματιστώ με κάτι που και να έσπαγε ή να γρατσουνιζόταν δεν θα μου κόστιζε το κόσμο ολόκληρο για να το αντικαταστήσω.

Παρ' όλα αυτά, κοιτώντας σήμερα μέσα απο αυτό το φακό τη ζημιά, εύχομαι, κάπως να μου είχε γλυστρήσει μέσα απο τα χέρια και να είχε γίνει χίλια κομμάτια πάρα να του κάνουν...καταρράκτη οι μύκητες :-(

("Τελευταίο πλάνο...είχες μια λάμψη, μαγική")

Ένας Μήνας Στα 3...Mbit

Αυτό το πόστ έχει γραφτεί κατα τμήματα κυριολεκτικά στο δρόμο, όπως ίσως θα άρμοζε σε ένα post που σχολιάζει τη χρήση μιας υπηρεσίας internet εν κινήσει στην Αγγλία.

Πριν απο λίγο καιρό η εταιρία 3 ανακοίνωσε τη διαθεσιμότητα Pay As You Go πακέτων για συνδέσεις internet εν κινήσει και υψηλής ταχύτητας. Πόσο υψηλής; Το πακέτο έχει ονομαστική τιμή 3.6 Mbit απο τα οποία η 3 σας εγγυάται τουλάχιστον 2.8 Mbit....αλλά ακόμα και στο 1Mbit να πέφτει, είναι αρκετό για το δρόμο.

Το εν κινήσει internet είναι κάτι το οποίο δεν μου χρειάζεται άμεσα και...σίγουρα, το post θα μπορούσα να το έχω γράψει και off-line και να το ανεβάσω αργότερα, αλλά, όπως με πολλά πράγματα, σου ανοίγει κάποιες επιλογές και έτσι κι αλλιώς ήμουν περίεργος για την εμπειρία.

Η 3 είναι η μόνη εταιρία αυτή τη στιγμή στην Αγγλία η οποία δίνει προσιτά πακέτα Pay As You Go (δηλαδή χωρίς συμβόλαιο). Έτσι, μπορείς να δοκιμάσεις την υπηρεσία με χαμηλό κόστος και αν οι ανάγκες σου απαιτούν περισσότερο bandwidth να αποφασίσεις αν θα ήθελες να μπείς σε συμβόλαιο.

(Τα περιεχόμενα της συσκευασίας του modem της 3. Όλες οι φωτογραφίες του άρθρου προέρχοντε απο τη προσωπική μου συλλογή.)

Η πρόσβαση στο δίκτυο γίνεται μέσω ενός κομψού και μικρού USB modem. Το "μικρό" το τονίζω, όχι μόνο επειδή μπορείς να το μεταφέρεις στη τσέπη σαν ένα USB disk αλλά επειδή είναι ένα πραγματικό επίτευγμα της τεχνολογίας των τηλε-επικοινωνιών το να μπορείς να στριμώξεις σε τόσο μικρό χώρο, όλες τις λειτουργίες που χρειάζοντε για να μπορείς να καυχιέσαι για 2Mbit ταχύτητα στο δρόμο.

(Μικρό στο μάτι...και ένα σωρό άλλα λογοπαίγνια)

Η μικρή επιφάνεια της κεραίας, σημαίνει χαμηλότερη ισχύς του λαμβανόμενου σήματος και το γεγονός οτι ο δέκτης κινείται στο χώρο εισάγει μια σειρά απο πολύ δύσκολα προβλήματα στη λήψη. Είναι σα να βρίσκεσαι μέσα σε ένα μεγάλο σπήλαιο και προσπαθείς να συννενοηθείς με κάποιον ο οποίος σου μιλάει πάρα πολύ γρήγορα απο την άλλη μεριά του σπηλαίου. Μπορείς να τον ακούσεις απ' ευθείας αλλά παράλληλα ακούς και μια σειρά απο ανακλάσεις που δε σε αφήνουν να καταλάβεις τι ακριβώς προσπαθεί να σου πεί.

Αν κινείσαι κιόλας η φωνή παραμορφώνεται ακόμα πιο πολύ λόγω του φαινομένου doppler και σα να μην έφταναν όλα αυτά, μέσα στο σπήλαιο υπάρχουν άλλοι Ν χρήστες οι οποίοι (ευτυχώς) μιλάνε σε διαφορετική γλώσσα απο εσένα μαζί με μια παρέα παπαγάλων οι οποίοι διάβαζουν δυνατά την εφημερίδα τους....και όλο αυτό ακούγεται κάπως έτσι:

(Το μήνυμα..."ΑΑ ΤΡΕΧΑ ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ")

ΑΑ ΤΡΕΑΑ ΤΡΕΧKRAΑ What?ΤΟ ΑΑ I proba KRA KRA bly wasn't right ΤΡΕΧ was KRA KRA n't right ΣΠΗΛ right KRA KRA ΑΙΣ he was cruisy for bruisy ΠΗΛΑΙΟ KRA ΚΑΠΗΛΑΙΟΤΑΡΡΕΕΙ KRA KRA ΕΕΙ KRA ΕΕΙ

Το κόστος του modem κυμαίνεται απο £40-£50 (περίπου €50-€60 δηλαδή) και 1 GB bandwidth κοστίζει άλλες £10. Τα 3 GB δε, κοστίζουν 15 λίρες...Βρήκα το 1GB υπέρ αρκετό για 1 μήνα, χωρίς υπερβολές με τεράστια video στο youtube και χωρίς την ανάγκη να χρησιμοποιώ αυτή τη σύνδεση κάθε μέρα. Σημειώστε οτι αν δεν χρησιμοποιήσετε το 1GB σε 30 μέρες ο χρόνος δεν μεταφέρεται...οπότε η προσφορά είναι για 1GB που "πρέπει" να καταναλωθεί για να πιάσουν τον τόπο τους οι £10.

Πρίν προχωρήσω στην αγορά, περίμενα λίγο καιρό μέχρι να δώ την αποδοχή των modem και της υπηρεσίας γενικότερα. Δεν διάβασα ούτε μια άσχημη κριτική για την υπηρεσία ΕΚΤΟΣ απο την εμπειρία της Dissilusas στη περιοχή του London την οποία και δεν έχω κανένα λόγο να μη τη πιστέψω.

Η εγκατάσταση είναι εντελώς απροβλημάτιστη. Με το που καταλαβαίνει ο υπολογιστής το modem απάνω στο USB ξεκινάει την εγκατάσταση –απο το ενσωματομένο USB disk το οποίο έχει μέσα και τους drivers. Αν κατα την εγκατάσταση βρεί και updates στους drivers, θα τα κατεβάσει και θα τα εγκαταστήσει και αυτά.

Τώρα, όσο αφορά το Internet εν κινήσει, οι κύριες εφαρμογές για ένα απλό χρήστη (που δεν το χρησιμοποιεί για τη δουλειά του δηλαδή) είναι οι εξής:

1. Το να εκμεταλευτεί κανείς το νεκρό χρόνο ενώ ταξιδεύει με μέσα μαζικής μεταφοράς που επιτρέπουν τη σύνδεση με το internet όπως λεωφορείο, τρένο ή ώς συνεπιβάτης σε αυτοκίνητο. Δυστυχώς έχω την υποψία οτι θα πρέπει να περιμένουμε λίγο ώστε το internet στα αεροπλάνα να κατρακυλήσει στα επίπεδα του economy :-/
   
   Ένα άλλο κομάτι νεκρού χρόνου είναι αυτό της αναμονής σε αεροδρόμια ή σταθμούς που χρεώνουν τη πρόσβαση στο internet απίστευτα ακριβά! Παράδειγμα: London Heathrow, Τerminal 5, Tmobile, 5 λίρες για μια ώρα πρόσβασης ή απο kiosks με 2 λίρες την ώρα αλλά πρόσβαση μόνο απο ένα "χαζό" browser απο τον οποίο δεν μπορείς να κάνεις τίποτα άλλο εκτός απο το να "βλέπεις".
   
   
2. Το να κάνει κάποια δουλειά, που απαιτεί φυσικά internet, στην αγαπημένη του τοποθεσία που ίσως έχει και κορυφαία θέα, μακριά απο το περιβάλον του γραφείου. Πολλές φορές αυτή η αλλαγή του περιβάλλοντος είναι πραγματικά ευεργετική.
   
   
   
3. Μή συμβατικές εφαρμογές, όπως για παράδειγμα real time video casting ή εν κινήσει ραδιοφωνικούς σταθμούς ή real time route casting με τη βοήθεια και ενός GPS δέκτη.
   

Οι πρώτες δύο εφαρμογές είναι τουλάχιστον πρακτικές. Για παράδειγμα το ταξίδι απο το Plymouth στο London διαρκεί 4 ώρες με το λεωφορείο και 3-3.5 με το τραίνο.

Είναι μια πραγματικά καταπληκτική διαδρομή η οποία περνάει μέσα απο "πίνακες ζωγραφικής" με λιβάδια, αγελάδες, πρόβατα, λιβάδια, πρόβατα, αγελάδες, αγελάδες, πρόβατα, λιβάδια και λιβάδια.....(Καλά τα λιβάδια, αλλά σα τα φαγκώτα τίποτα!!!).

Ύστερα ο Αγγλικός σιδηρόδρομος είναι αρκετά μεγάλος και πολύπλοκος και δεν αποφεύγει τα μικρό πρόβλήματα. Για παράδειγμα, το αποψινό τρένο έχει ήδη μαζέψει μια καθυστέρηση 22 λεπτών και είναι απο τις μικρότερες. Όταν χαλάει μια αμαξοστοιχία (και χαλάνε συχνά) η συνολική καθυστέρηση μπορεί να φτάσει και τις 3 ώρες......αναμονής.....στη καλύτερη περίπτωση μέσα στο τρένο και ενώ έχεις θέση....τη χειρότερη περίπτωση, την έχω καταλάβει καλά με 3 ώρες (και κάτι ψιλά) όρθιο ταξίδι απο το Birmingham στο Plymouth....στο διάδρομο....δίπλα στη τουαλέτα.

Όσο τώρα αφορά τη τρίτη κατηγορία των μη συμβατικών εφαρμογών, το bandwidth της σύνδεσης (upload / download) σε συνδιασμό με διαθέσιμες υπηρεσίες σας επιτρέπει να κάνετε κάποια πράγματα. Επιφυλάσομαι για περισσότερα σε μελοντικό post αλλά στο μεταξύ μπορείτε να ρίξετε μια ματιά σε σχετικές συζητήσεις που είχα με τους Acro και Philos πρίν απο λίγο καιρό.

Η κάλυψη της υπηρεσίας, τουλάχιστον στο δίκτυο της 3 εκτίνεται πρός το παρόν στο μεγαλύτερο μέρος του δικτύου απλής κινητής τηλεφωνίας. Ο σχετικός χάρτης κάλυψης δείχνει τις κυριότερες οδικές και σιδηροδρομικές οδούς καθώς επίσης και όλα τα αστικά και τουριστικά κέντρα καλυμένα. Οι πιθανότητες να μη μπορείς να συνδεθείς είναι σχετικά μικρές, παρ’ όλο που συγκεκριμένα κομάτια της διαδρομής περνάνε απελπιστικά κοντά απο μαύρες τρύπες ή μαύρα μακριά τούνελ, οπότε είναι αδύνατη οποιαδήποτε επικοινωνία.

Η προσωπική μου εμπειρία λοιπόν, απο ένα περίπου μήνα χρήσης, ήταν η καλύτερη και επισκιάστηκε μόνο απο το γεγονός οτι η έλευση του internet εν κινήσει έχει βρεί τουλάχιστον τα λεωφορεία...απροετοίμαστα.

Και αυτό γιατί, στα τρένα τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα. Όταν κλείνεις το εισητήριο μπορείς να επιλέξεις θέση σε τραπέζι, με πρίζα και σε παράθυρο που συνοψίζει όλα τα θετικά στοιχεία για να απολαύσετε τα καλά σημεία της διαδρομής αλλά να κάνετε και τη δουλειά σας.

(Πρώτο τραπέζι...ο σιδηρόδρομος είναι ένα απο τα πιο όμορφα μέσα για να γυρίσετε την Αγγλία)

Δυστυχώς είναι ξεκάθαρο οτι οι θέσεις αεροπορικού τύπου στα τραίνα δεν έχουν σχεδιαστεί λαμβάνοντας υπ όψην τους χρήστες ηλεκτρονικών υπολογιστών, αφού το τραπεζάκι είναι σε τέτοια θέση που δεν επιτρέπει την οθόνη του υπολογιστή να ανοίξει τελείως... Με τις σύγχρονες TFT οθόνες, το πρόβλημα του να βλέπεις την οθόνη υπο γωνία, παραμένει αλλά είναι μικρότερο. Εδώ θα πρέπει ίσως να αναφέρω οτι υπάρχει η επιλογή WiFi σε κάποια τραίνα, αλλά μόνο στη πρώτη θέση :-/

Στα λεωφορεία τώρα, η κατάσταση είναι δραματική. Δεν είναι σίγουρο οτι θα βρείτε τραπεζάκι στα καθίσματα σε όλους τους τύπους λεωφορείων και αν θέλετε να βλέπετε σωστά την οθόνη θα πρέπει να κάτσετε πλάγια στο κάθισμα...κάτι όμως που είναι αδύνατον καθώς σε όλη τη διαδρομή θα πρέπει να φοράτε τη ζώνη ασφαλείας.

Η ζώνη ασφαλείας είναι νομική υποχρεώση εκ μέρους του επιβάτη (legal requirement) όπως σας ενημερώνει ο οδηγός και αν δεν τη φορέσετε και σταματήσει το λεωφορείο η τροχαία στο δρόμο, μπορεί να σας επιβάλει πρόστιμο μέχρι και £500.

Η μόνη εναλλακτική λύση σε λεωφορείο είναι τα λεωφορεία δύο ορόφων στα οποία ο πρώτος όροφος έχει τραπέζι. Επίσης στο λεωφορείο, περιοριστικός παράγοντας είναι η διάρκεια της μπαταρίας του φορητού σας, καθώς δεν υπάρχει παροχή ηλεκτρικού ρεύματος όπως στο τρένο.

Το Internet λοιπόν, βγαίνει στο δρόμο με χίλια και μαζί του έποντε ένα σωρό εφαρμογές που σήμερα μας φαίνοντε άχρηστες, υπερφίαλες και πολυτελείς αλλά που σιγά σιγά θα βολευτούν στην καθημερινότητα μας σα να ήταν για πάντα εκεί.

Ο Ψηφιακός Μίτος Του...Google

Πρίν απο μερικές ημέρες, είχαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον asynadak του Newsfilter.gr στα σχόλια των θεμάτων "Google Maps και MyLocations" (εδώ και εδώ) σχετικά με το πώς καταφέρνει η υπηρεσία MyLocation του Google να εντοπίσει τη θέση της συσκευής που το τρέχει επάνω στο χάρτη.

Αποφάσισα λοιπόν να γράψω ετούτο εδώ το άρθρο για να τεκμηριώσω με ένα πρακτικό παράδειγμα το πώς ακριβώς νομίζω οτι μπορεί να εντοπίσει τη θέση μας το Google ή κάθε άλλη εφαρμογή που έχει πρόσβαση σε ένα δίκτυο κινητής τηλεφωνίας. Αλλά κατά κάποιο τρόπο αναμένω κιόλας (και επιθυμώ) την αντίδραση κάποιου αναγνώστη που ίσως έχει περισσότερη γνώση απάνω στο θέμα ώστε να επωφεληθούμε όλοι τα κοματάκια γνώσης που αγνοούμε αυτή τη στιγμή.

Google MyLocation:
Στη περίπτωση που δεν έχετε υπ' όψην σας την εφαρμογή MyLocation του Google, πρόκειται για μια προσθήκη στην εφαρμογή Google Maps στην έκδοση για φορητά τηλέφωνα και συσκευές. Τρέχοντας την εφαρμογή βλέπετε στο κινητό σας το γνωστό χάρτη του Google Maps και μπορείτε για παράδειγμα να του ζητήσετε να σας δώσει τη διαδρομή απο το σημείο Α στο σημείο Β. Το πρώτο βήμα όμως για να πάτε κάπου είναι να εντοπίσετε πρώτα τη τρέχουσα θέση σας στο χάρτη. Αυτό είναι ίσως ένα πρόβλημα στη περίπτωση που είσαστε σε ένα ξένο τόπο και δεν έχετε GPS. Σε αυτή τη περίπτωση (και αν το κινητό σας το υποστηρίζει) μπορείτε να πατήσετε το πλήκτρο "μηδέν" και η εφαρμογή θα προσπαθήσει να προσδιορίσει τη θέση σας με κάποια ακρίβεια επάνω στο χάρτη μέσω του σήματος του κινητού. Αυτή η "ακρίβεια" μπορεί στη χειρότερη περίπτωση να είναι ένας κύκλος ακτίνας 5000 μέτρων....Το οποίο όπως πολύ σωστά σημειώνει ο asynadak μπορεί να καλύπτει ολόκληρη τη πόλη της Θεσσαλονίκης!!!

Παρ΄ όλο που αυτό ακούγεται γελοίο είναι πραγματικό ευεργέτημα όταν δεν έχεις απολύτως καμία ιδέα για το που είσαι αλλά και όταν δεν μιλάς τη γλώσσα. Το παρακάτω video απο το Google δίνει μια συνοπτική εικόνα για την υπηρεσία:

Η αλήθεια είναι οτι το video δεν είναι ξεκάθαρο για το πώς ακριβώς προσδιορίζεται η θέση του δέκτη επάνω στο χάρτη εκτός ίσως απο το οτι χρησιμοποιεί τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Χρησιμοποιεί όμως μόνο μια κεραία; Χρησιμοποιεί παρα πάνω απο μια κεραίες και τοποθετεί το δέκτη στο σημείο τομής των περιοχών κάλυψης της κάθε κεραίας;

GSM Κινητή Τηλεφωνία:
Τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας GSM αποτελούνται απο ένα σύνολο απο σταθερούς σταθμούς (κεραίες) που ανάλογα με την ισχύ ή τον "προσανατολισμό" τους προσφέρουν κάλυψη σε μια γεωγραφική περιοχή για 8-16 περίπου κινητά τηλέφωνα σε ταυτόχρονη λειτουργία.

Το κάθε κινητό τηλέφωνο τώρα, διατηρεί εσωτερικά μια λίστα απο 6 (μέγιστος αριθμός) σταθμούς στους οποίους θα μπορούσε να συνδεθεί. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα, η λίστα ανανεώνεται και το κινητό επιλέγει τον ένα και μοναδικό σταθμό με τον οποίο έχει τη καλύτερη επικοινωνία για να συνδεθεί παρ' όλο που ορισμένες περιοχές μπορεί να καλύπτονται το ίδιο καλά απο δύο ή περισσότερες κεραίες. Η διαδικασία της μετάβασης απο τη μια κεραία στην άλλη πραγματοποιείται σε ελάχιστο χρόνο και δεν γίνεται κάν αντιληπτή στο χρήστη ή τις εφαρμογές του τηλεφώνου. (Περισσότερες πληροφορίες καθώς επίσης και αναλυτικοί χάρτες με τη τρέχουσα κάλυψη για κάθε χώρα απο το GSMWorld.com)

Κάθε μια απο αυτές τις κεραίες στοιχίζει στην εταιρία παροχής κινητής τηλεφωνίας ένα σημαντικό πάγιο κόστος κάθε μήνα σε ενοίκιο για το χώρο που καταλαμβάνουν (είτε πρός το δήμο, το κράτος ή ιδιώτες ανάλογα με τη τοποθεσία), σε ηλεκτρικό ρεύμα και σε έξοδα συντήρησης. Η κάθε επιπλέον κεραία λοιπόν θα πρέπει να δικαιολογεί το κόστος της μέσω του αριθμού διαφορετικών συνδρομητών που συνδέονται επάνω της.

Άρα λοιπόν, ότι και να κάνει η εφαρμογή MyLocation του Google το κάνει εκμεταλευόμενη τις πληροφορίες που μπορεί να ξέρει απο μια και μόνο κεραία.....Πώς ακριβώς όμως και απο που προέρχονται τα σφάλματα στο προσδιορισμό της θέσης;

Ας πειραματιστούμε!

Η Διαδικασία Εντοπισμού Θέσης Μέσω GSM:
Σε περίπτωση που θέλετε να ακολουθήσετε τις δραστηριότητες που ακολουθούν, θα χρειαστείτε:

• Ένα υπολογιστή (κατά προτίμηση με δυνατότητα σύνδεσης στο internet)

• Ένα οποιοδήποτε κινητό τηλέφωνο το οποίο να μπορεί να συνδεθεί με τον υπολογιστή είτε μέσω Bluetooth είτε μέσω καλωδίου.
  

• Μια εφαρμογή τερματικού (Hyperterminal στα windows για παράδειγμα ή το minicom στη περίπτωση που τρέχετε Linux)

• Μια Bluetooth USB Dongle συσκευή αν το PC σας δεν έχει ΒΤ ή ένα καλώδιο που να επιτρέπει τη σύνδεση του κινητού με τον υπολογιστή.
  

Αυτά τα εξαρτήματα θα μας επιτρέψουν να βρούμε τη τοποθεσία μας επάνω στο χάρτη μέσω της κεραίας στην οποία είναι συνδεδεμένο το κινητό.

Για να εντοπίσουμε τη θέση μας χρειαζόμαστε τα εξης:

• Την ταυτότητα της κεραίας στην οποία είναι συνδεδεμένο το κινητό τηλέφωνο

• Την ακριβή θέση της κεραίας

• Την ισχύ εκπομπής της κεραίας

• Την τρέχουσα ένταση του λαμβανόμενου σήματος ώστε να προσδιορίσουμε κατα προσέγγιση τη θέση μας.

Αν συνδέετε το κινητό σας με καλώδιο στον υπολογιστή, το πιο πιθανό είναι να έχει προστεθεί ένα εικονικό σειριακό port με το όνομα COM3. Θυμηθείτε αυτό το όνομα γιατί θα το χρειαστείτε σε λίγο.

Αν συνδέετε το κινητό σας μέσω BT τότε αφού έχετε κάνει pair το κινητό μέσω Bluetooth και έχετε συνδεθεί στο "Serial Port Service", ξεκινήστε το Hyperterminal (Start->All Programs->Accessories->Communications->Hyperterminal)

Τα παρακάτω βήματα είναι κοινά είτε συνδέεστε με BT είτε συνδέεστε με καλώδιο.

Ξεκινήστε την εφαρμογή Hyperterminal των windows (ή το Minicom στο linux) και συνδεθείτε στην αντίστοιχη σειριακή (COM3 ή COM5...Το BT module θα σας αναφέρει σε ποιό port είναι συνδεδεμένο το τηλέφωνο).

Στο δικό μου υπολογιστή για παράδειγμα, το Bluetooth χρησιμοποιεί το εικονικό port COM5 στο οποίο έχω συνδεθεί μέσω του Hyperterminal στα 115200 Baud, 8 data bit, 1 stop bit, no parity, hardware flow control. Για λεπτομέρειες για αυτές τις ρυθμίσεις αφήστε κάποια ερώτηση στα σχόλια αλλά σε γενικές γραμμές αυτές οι ρυθμίσεις θα πρέπει να δουλέψουν στο κινητό σας.

Το πρώτο πράγμα που σας ζητάει το Hyperterminal είναι ένα όνομα για τη σύνδεση...Εδώ έχω δώσει απλά MyPhone...

...αμέσως μετά θα χρειαστεί να ρυθμίσετε το τρόπο με τον οποίο συνδεέστε. Το Hyperterminal χρησιμοποιείται παραδοσιακά για Dial-Up συνδέσεις σαν τερματικό και γι' αυτό θα σας έχει προεπιλεγμένο το Dial-Up Modem σας (αν έχετε). Επιλέξτε το κατάλληλο COM port και οι τηλεφωνικές επιλογές θα εξαφανιστούν...

...τέλος, πατήστε configure και κάνετε τις τελευταίες ρυθμίσεις της σύνδεσης όπως φαίνεται παραπάνω. Για να ολοκληρώσετε τη σύνδεση πατήστε ΟΚ μέχρι να βρεθείτε στο κεντρικό παράθυρο του Hyperterminal...

...εδώ και αν δεν σας έχει ήδη συνδέσει το Hyperterminal απο μόνο του, απλά πατήστε το 3 κουμπί απο αριστερά στο toolbar. Έχετε συνδεθεί στο modem σας!

Αυτό που έχουμε καταφέρει μέχρι τώρα είναι να συνδεθούμε στο GSM modem του κινητού. Αυτό είναι το κομάτι του κινητού τηλεφώνου που ασχολείται αποκλειστικά με την αναγνώριση του κινητού στο δίκτυο και αναλαμβάνει όλη την επικοινωνία. Το κινητό τηλέφωνο επικοινωνεί με το Modem μέσω ενός διαύλου επικοινωνίας (RS232 - σειριακά, SPI, I2C, κλπ). Δείτε σημείωση στο τέλος του κειμένου για τα GSM Modem.

Για ιστορικούς λόγους, η λειτουργία όλων των modem ρυθμίζεται απο ένα σύνολο απο εντολές που ξεκινάνε με τα γράμματα "AT". Όλα τα GSM Modem υποστηρίζουν ένα συγκεκριμένο set απο τέτοιες εντολές αλλά η κάθε εταιρία παρέχει και ένα ιδιαίτερο σέτ για ιδιαίτερες λειτουργίες του κάθε κινητού. Οι παρακάτω εντολές υποστηρίζοντε απο όλα τα κινητά.

Προσδιορισμός της ταυτότητας της κεραίας στην οποία είναι συνδεδεμένο το κινητό:
Πληκτρολογήστε τις παρακάτω εντολές με τη σειρά που δίνονται:
AT+CREG=2 (Ρυθμίζετε το κινητό να σας αναφέρει πλήρης λεπτομέρειες για τη κεραία στην οποία είναι συνδεδεμένο.)
AT+CREG? ("Ρωτάτε" το κινητό σε ποιά κεραία είναι συνδεδεμένο)

Η τελευταία εντολή θα σας δώσει μια απάντηση απο το κινητό που μοιάζει με τη παρακάτω γραμμή:

+CREG: 1, "#LAC","##CELLID"

Το Local Area Code (LAC) είναι ένας δεκαεξαδικός κωδικός που αποτελείται απο δύο byte και σας πληροφορεί για τον κωδικό της περιοχής στην οποία είσαστε συνδεδεμένοι. Το CELLID είναι ο κωδικός της κεραίας και μπορεί να έχει μήκος 4 byte (ή 8 στις νεότερες κεραίες που υποστηρίζουν και 3G υπηρεσίες). Προφανώς, δύο κεραίες με τον ίδιο κωδικό CELLID μπορούν να συνυπάρχουν ΜΟΝΟ σε περιοχές με διαφορετικούς κωδικούς LAC.

Ακριβής Θέση Και Ισχύς Της Κεραίας:
Πολύ ωραία, γνωρίζουμε την ταυτότητα της κεραίας στην οποία είμαστε συνδεδεμένοι...Πού είναι όμως αυτή η κεραία;
Σε αυτή τη περίπτωση θα μας βοηθήσει το internet.

Υπάρχουν διάφορα sites που συντηρούνται είτε απο οργανισμούς τηλεπικοινωνιών είτε απο ιδιώτες και έχουν σα σκοπό τους τη διατήρηση μιας βάσης δεδομένων με τα στοιχεία των κεραίων! Προσωπικά έχω βρεί πολύ χρήσιμες τις παρακάτω δύο:

• celldb.org
  

• cellspotting.com (Το συγκεκριμένο έχει και στοιχεία απο κεραίες στην Ελλάδα)

Για να ρωτήσετε οποιοδήποτε site πληροφορίες για τις κεραίες θα πρέπει να ξέρετε εκτός απο το LAC και το CELLID, δύο ακόμα κωδικούς που χρησιμοποιούντε στο δίκτυο GSM.

Αυτοί είναι ο Mobile Country Code (MCC) και ο Mobile Network Code (MNC). Τα ονόματα ερμηνεύονται απο μόνα τους. Για να βρείτε το MCC ρίξτε μια ματιά εδώ και για να βρείτε το MNC ρίξτε μια ματιά εδώ. Ενδεικτικά, ο MCC της Ελλάδας είναι 202 και το MNC της κινητής τηλεφωνίας που παρέχει ο Ελληνικός Τηλεπικοινωνιακός Οργανισμός μέσω της COSMOTE είναι 01.

Απο αυτά τα site λοιπόν προσδιορίζουμε οτι η κεραία στην οποία είναι συνδεδεμένο το κινητό τη στιγμή που ερωτήθηκε βρίσκεται -για παράδειγμα- σε αυτή εδώ τη τοποθεσία με τις εξής συντεταγμένες:

Γεωγραφικό Πλάτος: 38.460646 μοίρες
Γεωγραφικό Μήκος: 23.59211 μοίρες

Δυστυχώς, παρ' όλο που είναι ένα σημαντικό κομάτι πληροφορίας, η ισχύς της κεραίας δεν είναι διαθέσιμη για τις περισσότερες κεραίες που βρίσκονται στις παραπάνω βάσεις δεδομένων.....δε πειράζει όμως θα αυτοσχεδιάσουμε :-)

Προσδιορισμός Της Έντασης Του Λαμβανόμενου Σήματος:
Έχουμε προσδιορίσει που βρίσκεται η κεραία, πάμε τώρα να βρούμε την ένταση του λαμβανόμενου σήματος. Για να το κάνουμε αυτό, θα χρειαστεί να ξαναρωτήσουμε το κινητό, με μια ακόμα ΑΤ εντολή. Επιστρέφουμε στο Hyperterminal και δίνουμε την εντολή:

AT+CSQ

Στην οποία το κινητό μας απαντάει:

+CSQ: 14,99

Ο πρώτος αριθμός είναι η ισχύς του λαμβανόμενου σήματος σε μια κλίμακα που ανταποκρίνεται σε dBm (Δείτε σημείωση 2) και ο δεύτερος αριθμός είναι το Bit Error Rate (σε περίπτωση που έχουν μεταφερθεί δεδομένα απο τη τρέχουσα σύνδεση).

Χωρίς να μπώ σε λεπτομέρειες σε αυτό το σημείο (υπάρχει κάποια λογική πίσω απο τη παρακάτω μετατροπή), ας υποθέσουμε οτι αυτός ο αριθμός 14 ανταποκρίνεται σε -77dBm.

Απο τη Φυσική, γνωρίζουμε ότι η ένταση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων μειώνεται αντιστρόφως ανάλογα με το τετράγωνο της απόστασης! Αυτό σημαίνει οτι αν η απόσταση του κινητού απο τη κεραία διπλασιαστεί η ένταση του λαμβανόμενου σήματος θα υποτετραπλασιαστεί (<- Η μεγαλύτερη λέξη που έχω γράψει μέχρι τώρα στο blog). Σε αυτό το σημείο θα βοηθούσε πολύ αν ξέραμε την ισχύ εκπομπής της κεραίας γιατί θα μπορούσαμε να βρούμε απλά την απόσταση αλλά δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι έτσι. Οπότε ας υποθέσουμε οτι το κινητό και οι κεραίες βρίσκονται σε ανοιχτό χώρο και μάλιστα σε κενό (!!!!) και ας χρησιμοποιήσουμε τη κλασική σχέση της εξασθένησης του σήματος για να βρούμε ποιά απόσταση θα προκαλούσε εξασθένηση μεγέθους 77 dBm στο σήμα μας. Αυτή η απόσταση φαίνεται να είναι περίπου 190-200 μέτρα.

Άρα βρισκόμαστε σε κάποιο σημείο επάνω στη περιφέρεια ενός κύκλου με κέντρο τις συντεταγμένες της κεραίας και ακτίνα περίπου 200 μέτρα και θα μπορούσαμε να κεντράρουμε το χάρτη και να ζωγραφήσουμε το αντίστοιχο μπλέ κυκλάκι που σχηματίζει και το Google.

Γιατί αυτός ο τρόπος υπολογισμού έχει τόσο μεγάλο περιθώριο λάθους;

Η πραγματική απόσταση απο τη συγκεκριμένη κεραία που πιστεύω οτι είναι συνδεδεμένο το κινητό καθ όλη τη διάρκεια του πειράματος είναι κάτι περισσότερο απο 200 μέτρα επειδή τη βλέπω. Άρα αφού υπάρχει οπτική επαφή είναι πιο πιθανό το κινητό να έχει συνδεθεί με αυτή παρά με κάποια άλλη.

Όπως φαίνεται απο το τρόπο με τον οποίο γίνεται ο υπολογισμός της θέσης υπάρχουν δύο εξ ίσου σημαντικοί παράγοντες απο τους οποίους εξαρτάται η ακρίβεια του υπολογισμού:

• Η ακριβής θέση της κεραίας

• Το μοντέλο διάδοσης των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων που υποβάλει τη μαθηματική σχέση με την οποία βρίσκουμε την απόσταση.
  

Όσο αφορά το πρώτο παράγοντα και για τις δωρεάν υπηρεσίες που μπορεί να έχει κανείς ελεύθερη πρόσβαση απο το internet η ακριβής θέση της κεραίας εξαρτάται απο το GPS του χρήστη που έκανε τη καταχώρηση και δυστυχώς μπορεί να βρείτε καταχωρημένες κεραίες για τις οποίες δεν υπάρχουν αναλυτικά στοιχεία (ούτε κάν συντεταγμένες).

Όσο αφορά το δεύτερο παράγοντα τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Στο αστικό περιβάλον που είναι πιο πιθανό οτι θα χρησιμοποιήσετε αυτή την εφαρμογή η ένταση του σήματος δεν εξασθενεί σε καμία περίπτωση απλά με το αντίστροφο του τετραγώνου της απόστασης. Τις περισσότερες φορές ακόμα και αν η κεραία βρίσκεται στο διπλανό παράλληλο δρόμο και δεν έχετε απ' ευθείας οπτική επαφή το κινητό θα λαμβάνει το σήμα μετά απο πολλές ανακλάσεις στα διπλανά κτίρια. Αυτός ο τρόπος διάδοσης (μέσω των ανακλάσεων) εξασθενεί το σήμα πολύ περισσότερο απ' ότι η "φυσιολογική" εξασθένηση λόγο απόστασης, με αποτέλεσμα ενώ είσαστε κοντά στη κεραία να έχετε πολύ μικρή ακρίβεια στον υπολογισμό της θέσης.

Παρ' όλο που υπάρχουν και άλλα μοντέλα διάδοσης και εξασθένησης που λαμβάνουν υπ όψη τους (στατιστικά) το αστικό περιβάλλον και τις δυσκολίες του είναι πιο πιθανό το Google να έχει χρησιμοποιήσει μια και μοναδική σχέση με κάποιο συμβιβασμό της ακρίβειας μια και δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει ο δέκτης τη φύση του περιβάλοντος για να διαλέγει το ανάλογο μοντέλο.


Αν βρισκόσαστε σε αστικό περιβάλλον και είσαστε ακόμα συνδεδεμένοι με το κινητό σας, αξίζει να το αφήσετε για λίγη ώρα και να παρατηρήσετε το CELLID. Απο τη στιγμή που του έχετε δώσει AT+CREG=2 δεν είναι ανάγκη να το ρωτάτε συνεχώς, όταν το κινητό θα αλλάξει κεραία θα σας "μιλήσει" μόνο του. Παρατηρήστε λοιπόν χωρίς να μετακινείτε το κινητό σας σε πόσες διαφορετικές κεραίες θα συνδεθεί για να βρείτε πόσες περίπου κεραίες έχετε γύρω σας.

Σε μια απο τις περιοχές που δοκίμασα τα παραπάνω, το τηλέφωνο άλλαξε 3 κεραίες μέσα σε διάστημα 30 λεπτών προσπαθόντας να κρατήσει σταθερό το σήμα της λήψης. Σε περίπτωση που αναρρωτιέστε, οι λόγοι για τους οποίους αλλάζουν οι συνθήκες μετάδοσης απο τη κεραία στο κινητό ενώ και τα δύο είναι σταθερά, είναι πολλοί. Απο περιβαλοντικές συνθήκες (άνεμος) μέχρι κινούμενα αντικείμενα όπως λεωφορεία ή δέντρα που τα παρασύρει ο άνεμος κλπ.

Κάπως έτσι λοιπόν πραγματοποιείται ο εντοπισμός θέσης μέσω του δικτύου GSM και με παρόμοιο τρόπο λειτουργεί και ο εντοπισμός θέσης μέσω WiFi (μέσω των θέσεων των hotspot).


Το σημείο το οποίω αγνοώ είναι το αν στα πιο νέα τηλέφωνα (αυτά για παράδειγμα που τρέχουν Symbian) έχει δωθεί μέσω κάποιου κατάλληλου Application Programming Interface (API) απο τους κατασκευαστές, η πρόσβαση σε αυτό τον προσωρινό κατάλογο που διατηρεί το κινητό με τους πιθανούς σταθμούς και τη ποιότητα σήματος προς αυτούς. Σε αυτή τη περίπτωση ο εντοπισμός θέσης θα γινόταν πιο ακριβείς με μόνη προυπόθεση βέβαια να καλύπτεται μια περιοχή απο περισσότερους σταθμούς χαμηλότερης ισχύος και όχι απο 1 σταθμό μεγάλης ισχύος...



Σημείωση 1: Κυκλοφορούν στο εμπόριο και ξεχωριστά modem (χωρίς το υπόλοιπο τηλέφωνο :-) ) με τα οποία ένα σύστημα μπορεί να επικοινωνήσει με το internet ή το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας. Για παράδειγμα, ένας μετεωρολογικός σταθμός στη μέση του πουθενά (όπου το πουθενά καλύπτεται απο ένα δίκτυο κινητής τηλεφωνίας :-) ) θα μπορούσε να επικοινωνεί με ένα website συλλογής δεδομένων με ένα τέτοιο modem ή ένας συναγερμός θα μπορούσε να στέλνει ένα SMS μήνυμα στον ιδιοκτήτη για να τον ενημερώσει για κάποια πιθανή διάρηξη!

Σημείωση 2: Η μονάδα Decibel mW (dBm) είναι μια μονάδα μεγέθους ισχύος στην οποία μια τιμή εκφράζεται πάντα σε σχέση με μια ισχύ αναφοράς. Σε αυτή τη περίπτωση το 1 mW (Μιλιβάτ). Έχοντας τις τιμές ισχύος σε dBm μπορούμε να κάνουμε άνετα συγκρίσεις ανάμεσα σε διάφορες τιμές επειδή εκφράζονται ώς προς την κοινή μονάδα αναφοράς. Για περισσότερες λεπτομέρειες γενικά για τα dB ρίξτε μια ματιά εδώ.

Η ανατολή των Flash Memory δίσκων (Μέρος 2ον)

Έπεσε λίγη δουλειά το τελευταίο καιρό με αποτέλεσμα η ενασχόληση με το blog να πάρει χαμηλότερη προτεραιότητα, τελικά όμως το άρθρο ολοκληρώθηκε.

Aυτό είναι το δεύτερο άρθρο της σειράς "Η ανατολή των Flash Memory δίσκων", όπου θα παρουιάσω το πρακτικό μέρος της αντικατάστασης ενός σκληρού δίσκου φορητού υπολογιστή με μια CompactFlash μνήμη. Μπορείτε να διαβάσετε το πρώτο μέρος εδώ.

Hardware
Όσο αφορά το hardware αυτά που θα χρειαστείτε είναι:

• Προσαρμογέα CompactFlash (CF) σε IDE (x1)

• CompactFlash μνήμη (x1)

Για να προσαρμόσετε τη Flash μνήμη στο φορητό σας, θα χρειαστείτε τον προσαρμογέα ο οποίος ουσιαστικά συγκρατεί τη μνήμη flash επάνω σε ένα πλαίσιο (δείτε την παρακάτω εικόνα) που έχει ακριβώς τις ίδιες διαστάσεις και σημεία στήριξης με τα standards των σκληρών δίσκων.

(Out Of The Box - H CompactFlash μνήμη με τον προσαρμογέα CF-IDE...Το μόνο Hardware που θα χρειαστείτε. )

Δυστυχώς δεν βρήκα κανένα Ελληνικό online μαγαζί που να διαθέτει αυτό το προϊόν και έτσι το προμηθεύτικα απο το Αγγλικό online κατάστημα DigitalEra[1]. Αυτός ο προσαρμογέας είχε κόστος £15 (λίρες Αγγλίας), δηλαδή περίπου €22 και αυτή είναι και η τιμή που θα πρέπει να περιμένετε να βρείτε αυτούς τους προσαρμογείς στο Internet.

Οι δίσκοι των φορητών υπολογστών, παρ όλο που είναι IDE έχουν διαφορετική πρίζα (δείτε στις παρακάτω εικόνες) η οποία εκτός απο δεδομένα αναλαμβάνει να τροφοδοτεί και το δίσκο με ρεύμα. Για να κάνουν την αλλάγη του σκληρού δίσκου εύκολη, οι κατασκευαστές των φορητών υπολογιστών έχουν δημιουργήσει πολλούς διαφορετικούς μηχανικούς τρόπους με τους οποίους προσαρμόζουν τον σκληρό δίσκο στο πλαίσιο του υπολογιστή.

Έτσι, άλλοι κατασκευαστές επλέγουν να τοποθετήσουν το δίσκο σε ένα συρτάρι που ασφαλίζει σε μια απο τις πλευρές του φορητού, άλλοι κατασκευαστές επιλέγουν να ασφαλίζουν το δίσκο στο κάτω μέρος του υπολογιστή (σαν σε μικρό ντουλαπάκι) ενώ πιο σπάνια ο σκληρός δίσκος είναι τοποθετημένος στο εσωτερικό του φορητού και χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια για να αλλαχθεί.

Ο υπολογιστής που χρησιμοποίησα ήταν ένας Dell Inspiron 2500 (P3 στο 1GHz με 256MB Ram μνήμης και 30GB σκληρό δίσκο) που είχε το συρταρωτό σύστημα προσαρμογής του σκληρού δίσκου.

(Dell Inspiron 2500 με το συρτάρι του δίσκου ανοιγμένο.)

Αφού αφαίρεσα το σκληρό δίσκο απο το συρτάρι, βίδωσα τον προσαρμογέα και ήμουν έτοιμος για τη CompactFlash κάρτα μνήμης.

Όσο αφορά τη κάρτα μνήμης, ουσιαστικά μπορείτε να τη προμηθευθείτε σε χωρητικότητα και κόστος της αρεσκείας σας. Παρ' όλο που οι διάφορες τιμές των CompactFlash προσαρμογέων ήταν ίδιες απο μαγαζί σε μαγαζί στο internet, οι τιμές των CompactFlash μνημών είχαν πολύ μεγάλες αποκλίσεις και γι' αυτό η καλύτερη λύση, αν αγοράζετε μια καινούρια κάρτα, είναι να την αγοράσετε απο κάποιο online μαγαζί. Παρακάτω παραθέτω ένα πίνακα με τις τιμές μνημών που βρήκα απο διάφορους προμηθευτές και σε διάφορες χωρητικότητες.


Η κάρτα που προτίμησα τελικά ήταν μια Sandisk Extreme στα 4GB στη τιμή των 31 περίπου λιρών

Προς το παρόν, η μεγαλύτερη χωρητικότητα που μπορείτε να βρείτε σε μνήμη Compact Flash είναι τα 16GB (πολύ σύντομα και 32GB διαβάστε στη παράγραφο "Το Μέλλον"), αλλά σε αρκετά υψηλή τιμή.

(Ο Connector στα δεξιά, προσαρμόζεται στον CFtoIDE προσαρμογέα στο κέντρο. Ο προσαρμογέας με τη σειρά του θα βιδωθεί στο συρτάρι στα αριστερά.)

(Η κάρτα CF έτοιμη προς χρήση)

(Επάνω στο συρτάρι του δίσκου και ένα βήμα πρίν την ολοκλήρωση)

Software

Με τον όρο software εδώ δεν εννοώ κάποιο ειδικό πρόγραμμα ή driver για να συνεργαστεί η μνήμη CompactFlash με το φορητό -δε χρειάζεται άλλωστε- αλλά για τα μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα που έχουν διαφορετικά λειτουργικά και συστήματα αρχείων όταν λειτουργούν επάνω σε Flash μνήμες.

Η κάρτα CompactFlash αναγνωρίζεται απο το BIOS αυτόματα ώς ένας κοινός σκληρός δίσκος. Για παράδειγμα, η κάρτα της δοκιμής αναγνωρίστηκε αυτόματα ώς Sandisk CFA Disk χωρίς καμία επιπρόσθετη ρύθμιση.

(Το BIOS στο πρώτο boot)

Όσο αφορά το λειτουργικό σύστημα, θεωρητικά μπορείτε να χρησιμοποιήσετε όποιο λειτουργικό θέλετε, παρ' όλα αυτά, τα λειτουργικά που υποστηρίζουν μεγαλύτερη ποικιλία σύγχρονων συστημάτων αρχείων (filesystem) όπως για παράδειγμα το Linux, θα σας δώσουν μεγαλύτερη ευελιξία στη ρύθμιση της λειτουργίας της κάρτας μνήμης με το υπόλοιπο σύστημα.

Για λόγους που έχουν να κάνουν με το Wear Leveling (που περιέγραψα στο προηγούμενο άρθρο) καλό θα ήταν να χρησιμοποιήσετε ένα Journaling File System[2] όπως είναι για παράδειγμα το NTFS στα Windows, το Ext3 στο Linux ή το πολύ καλό BeFS του λειτουργικού BeOS.

Το πλεονέκτημα που έχουν αυτά τα συστήματα αρχείων όταν χρησιμοποιούντε με μνήμες Flash είναι οτι ομαδοποιούν τις εγγραφές προς το φυσικό μέσο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα λιγότερες προσπελάσεις άρα και μεγαλύτερη δάρκεια ζωής της κάρτας.

Σε παρόμοιο σύστημα αρχείων (Journaled δηλαδή) έχει βασιστεί και το JFFS[3] το οποίο χρησιμοποιείται σε embedded συστήματα (όπως για παράδειγμα PDA, Smart Phones, κλπ), όπου ο επεξεργαστής επικοινωνεί κατ' ευθείαν με τη μνήμη Flash (ενώ στη περίπτωση μας, η CompactFlash κάρτα περιέχει τον controller)
Λειτουργία και Συγκρητικά

Η λειτουργία ενός υπολογιστή με μια κάρτα CompactFlash στη θέση του σκληρού δίσκου είναι πολύ πιο αθόρυβη. Απουσιάζει ο ήχος του κινητήρα που περιστρέφει το σκληρό δίσκο και ο χαρακτηριστικός ήχος που κάνει η κεφαλή κατα την εγγραφή / ανάγνωση.

Επίσης, η κάρτα μνήμης, έχοντας μικρότερη κατανάλωση απο ένα σκληρό δίσκο συμβάλει λιγότερο στη θερμοκρασία μέσα στο κουτί, με αποτέλεσμα οι ανεμιστήρες του υπολογιστή να μην λειτουργούν συχνά.

Το καλύτερο ίσως χαρακτηριστικό είναι η ζωή της μπαταρίας. Ο συγκεκριμένος υπολογιστής είχε μια φθαρμένη μπαταρία που κρατούσε το σύστημα σε λειτουργία για περίπου 30 δευτερόλεπτα χωρίς εξωτερική τροφοδοσία. Παρ' όλα αυτά με τη κάρτα μνήμης, μια πλήρης φόρτιση κρατάει το φορητό για περίπου 2 λεπτά χωρίς εξωτερική τροφοδοσία...Αυτό σημαίνει οτι με τη κάρτα μνήμης ο χρόνος λειτουργίας για την ίδια φόρτιση μπορεί και να τετραπλασιαστεί.

Το μηχάνημα της δοκιμής ήταν ένας παλαιότερος φορητός υπολογιστής Dell Inspiron 2500, Pentium 3 στο 1GHz με 256 MB μνήμης. Δοκίμασα την εγκατάσταση και λειτουργία 3 λειτουργικών συστημάτων:

• Microsoft Windows XP

• Red Hat Linux 9

• BeOS Max 3

Και τα 3 λειτουργικά είχαν παρόμοιους χρόνους εγκατάστασης (περίπου 40 λεπτά) στην κάρτα CompactFlash και το σκληρό δίσκο.

Τα Windows XP καταλαμβάνουν περίπου 2 GB επάνω στην κάρτα με σύστημα αρχείων NTFS. Δεν είχα καθόλου καλές εντυπώσεις απο αυτό το λειτουργικό μια και μετά το πρώτο boot και ενώ περίμενα να μπώ στο λειτουργικό, είχα κάποια μηνύματα λάθους σχετικά με την εικονική μνήμη και το σύστημα υπολειτουργούσε.
Παρ' όλο που μπήκα σε Protected Mode και άλλαξα το μέγεθος της εικονικής μνήμης, στο επόμενο boot επανήλθε στο μηδέν.
Απο αυτή τη συμπεριφορά υποψιάζομαι οτι ο controller της κάρτας (ή ο driver των windows) πιθανότατα δεν υποστηρίζει κάποιες λειτουργίες για direct access με αποτέλεσμα αυτά τα προβλήματα.

Το επόμενο λειτουργικό που δοκίμασα ήταν το BeOS MAX 3. Αυτή είναι μια παλιότερη διανομή που έκανε ο Βασίλης Περαντζάκης με το βασικό λειτουργικό BeOS και πάρα πολλές εφαρμογές. Όλα αυτά για περίπου 600 MB χώρου στη κάρτα μνήμης!
Σε αυτό το λειτουργικό επέλεξα το BeFS σαν σύστημα αρχείων. Αυτό το λειτουργικό δεν δημιούργησε κανένα απολύτως πρόβλημα στην εγκατάσταση και λειτουργία απο την CompactFlash μνήμη εκτός απο το οτι δεν έβλεπε πλήρως την κάρτα γραφικών.



Το τελευταίο λειτουργικό που δοκίμασα ήταν το Linux και συγκεκριμένα η έκδοση Red Hat 9.1.
Σε αυτή τη περίπτωση, δεν υπήρξε κανένα απολύτως πρόβλημα. Στην εγκατάσταση επέλεξα το σύστημα αρχείων Ext3 και μετά απο περίπου 30 λεπτά είχα ένα πλήρες λειτουργικό επάνω στη κάρτα Flash σε περίπου 1.5GB (Ομολογουμένος με αρκετά Extras)



Το Μέλλον

Οι Flash μνήμες δείχνουν να κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος έναντι των σκληρών δίσκων καθώς οι τιμές πέφτουν και οι χρητικότητες ανεβαίνουν.

Οι κατασκευαστές δείχνουν να επιλέγουν τις CF μνήμες απο τους κλασικούς σκληρούς δίσκους για να εξοπλίσουν τα φορητά συστήματα του μέλλοντος λόγο των πολύ καλών χαρακτηριστικών τους.

Μηχανήματα όπως το υπέροχο eee PC[3] της Asus και ο υπολογιστής των "100 δολαρίων"[4] (που τελικά μάλλον θα κοστίζει λίγο παραπάνω) του MIT διαφημίζουν ήδη τη χρήση Flash μνήμης ώς το βασικό τους αποθηκευτικό μέσο.

Μέσα στο 2008 αναμένεται μια συσκευή με τη "μαγική" χωρητικότητα των 160GB[5] απο την Adtron και ένας PCMCIA Flash δίσκος στα 32GB απο την Panasonic[6]. Και τα δύο προϊόντα αναμένεται να επιρρεάσουν την αγορά των φορητών υπολογιστών.


Με τα εξωτικά αποθηκευτικά μέσα (Οπτικά μέσα υπερυψηλής πυκνότητας) να χρειάζονται λίγο ακόμα χρόνο για να μπορούν να λειτουργήσουν αξιόπιστα έξω απο τα εργαστήρια, οι μνήμες Flash δείχνουν να είναι μια γρήγορη και αξιόπιστη λύση με μόνο μειονέκτημα την υψηλή τους τιμή.

Ένα μειονέκτημα που είμαι σίγουρος οτι οι εταιρίες ήδη δουλεύουν σκληρά για να αντιμετωπίσουν!

Περισσότερες πληροφορίες στις παρακάτω τοποθεσίες:
[1] Digital Era, Online Κατάστημα
[2] Journaling File System
[3] JFFS
[4] Eee PC
[5] OLPC (100 Dollar PC) (MIT)
[6] Adtron 160GB Flash Based "Hard" Disk
[7] Panasonic PCMCIA 32GB Hard Disk
[8] Περισσότερες Φωτογραφίες Απο Τη Μετατροπή

Η ανατολή των Flash Memory δίσκων (Μέρος 1ον)

Το άρθρο αυτό, αναφέρεται σε μια προσπάθεια που έκανα να αντικαταστήσω τον σκληρό δίσκο ενός φορητού με Flash μνήμη και το τι αντιμετώπισα. Στο πρώτο μέρος, παρουσιάζω διάφορα συγκρητικά στοιχεία ανάμεσα στις Flash μνήμες και τους σκληρούς δίσκους και στο δεύτερο μέρος θα παρουσιάσω τα αποτελέσματα απο την έρευνα αγοράς και το πρακτικό test.

Ο μεγαλύτερος ίσως εχθρός των φορητών υπολογιστών, είναι οι κραδασμοί και η βίαιη μεταχείρηση. Για να καταλάβει κανείς το πόσο δυνατός θα πρέπει να είναι ένας κραδασμός για να προκαλέσει ζημιά στο σκληρό δίσκο αρκεί να αναλογιστεί οτι η κεφαλή του σκληρού δίσκου "πετάει" πάνω απο μια γρήγορα περιστρεφόμενη επιφάνεια σε μια απόσταση που μετριέται σε μm (10e-006 m)!

Αυτό σημαίνει οτι η χρήση του laptop μέσα σε ένα αυτοκίνητο που κινείται σε δρόμους με κακή ποιότητα κατασκευής μπορεί να αποβεί μοιραία, όπως ακριβώς μοιραίο μπορεί να αποβεί το να πάρει κανείς το laptop απο τα πόδια του, γρήγορα για να απαντήσει για παράδειγμα ένα τηλέφωνο.

Τα τελευταία χρόνια, οι κατασκευαστές των φορητών υπολογιστών έχουν προσθέσει ηλεκτρονικά εξαρτήματα τα οποία προστατεύουν ένα φορητό υπολογιστή απο μια ελεύθερη πτώση. Τα ηλεκτρονικά accelerometers που πλέον κατασκευάζονται σε ολοκληρωμένα κυκλώματα (Micro-Electro-Mechanical-Systems) [1] ανιχνεύουν αν ο φορητός βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση και "παρκάρουν" τη κεφαλή στην ασφαλή της τοποθεσία, έξω απο την επιφάνεια του δίσκου, πριν ο υπολογιστής συναντήσει το έδαφος.
Κλασική τέτοια περίπτωση είναι αυτή που κάποιος παρασύρει το καλώδιο τροφοδοσίας και ρίχνει το φορητό -που εκείνη την ώρα λειτουργεί- απο ένα τραπέζι. Το πρώτο θύμα της καταστροφής θα είναι ο δίσκος.

Παρ' όλα αυτά, οι φορητοί υπολογιστές εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένοι στους κραδασμούς και εξακολουθούν να είναι απαραίτητοι πολλές φορές σε καθόλου φιλικό περιβάλλον, όπως στη βιομηχανία, εξειδικευμένες εφαρμογές, κλπ.
Όσο αφορά τους σκληρούς δίσκους, η βασική λύση που επιλέγετε για τους φορητούς υπολογιστές ενισχυμένης κατασκευής είναι η flash μνήμη ακριβώς όπως αυτή που βρίσκεται στα USB disks, ή τις CompactFlash [5] κάρτες των ψηφιακών φωτογραφικών μηχανών.

Εξ' ίσου σημαντικό, για τους φορητούς υπολογιστές είναι και το γεγονός οτι οι μνήμες δεν έχουν κινητά μέρη. Αυτό σημαίνει:

• Μικρότερη κατανάλωση απο τους σκληρούς δίσκους που μεταφράζεται σε μεγαλύτερη διάρκεια λειτουργίας για τον ίδιο χρόνο φόρτισης.
• Μικρότερος χρόνος προσπέλασης -τουλάχιστον όσο αφορά τους IDE δίσκους- , άρα και μικρότερος χρόνος εκκίνησης για το λειτουργικό.
  

Παρά τα τόσα πλεονεκτήματα τους όμως, οι flash μνήμες έχουν και κάποια αρνητικά σημεία όπως για παράδειγμα η υψηλή τους τιμή ανα MB έναντι των σκληρών δίσκων.

Αυτό είναι ίσως το σημείο στο οποίο συναντιούνται η εξέλιξη των σκληρών δίσκων με το νόμο του Moor. Όπως είναι γνωστό απο το νόμο (η καλύτερα τη "δήλωση") του Moor [2], ο αριθμός transistor's που μπορούν να τοποθετηθούν με χαμηλό κόστος επάνω στην ίδια επιφάνεια ημιαγωγού διπλασιάζεται κάθε 18-24 μήνες (ανάλογα με το ποιόν ορισμό αποδέχεται κανείς). Αυτό επιρρεάζει και τους επεξεργαστές αλλά και τις flash μνήμες που κατασκευάζονται με τον ίδιο τρόπο. Άρα λοιπόν αργά ή γρήγορα οι τιμές ανα MB θα πέσουν. Απο την άλλη μεριά όμως, μέρα με τη μέρα η έρευνα στην τεχνολογία του μαγνητισμού (Magnetics) και την κωδικοποίηση (Information Source Coding) παράγουν σκληρούς δίσκους με ολοένα μεγαλύτερες πυκνότητες μεγαλώνοντας έτσι τη διαφορά απο τις μνήμες!

Το σίγουρο πάντως είναι οτι οι χωρητικότητες θα αυξηθούν και στα δύο μέσα αποθήκευσης τουλάχιστον κατα μια τάξη μεγέθους ακόμα πριν οι τρέχουσες τεχνολογίες φτάσουν κάποια θεμελιώδη όρια.

Το δεύτερο μειονέκτημα των Flash μνημών, ιδιαίτερα όταν προορίζεται να χρησιμοποιηθεί σαν σκληρός δίσκος σε ένα φορητό υπολογιστή, είναι ο "περιορισμένος" χρόνος ζωής τους. Αυτό συμβαίνει επειδή τα λεγόμενα "κύτταρα μνήμης" (το μικρότερο κύκλωμα που χρησιμοποιείται για να κρατήσει ένα bit πληροφορίας) μπορούν να επανεγγραφούν περίπου 20000 φορές (με τη τρέχουσα τεχνολογία).
Αυτός ο περιορισμός έχει ορισμένες επιπλοκές στην επιλογή του συστήματος αρχείων για τη flash κάρτα. Περισσότερα σχετικά με αυτό θα αναφερθούν στο δεύτερο μέρος αυτού του άρθορυ.
Προς το παρόν, αρκεί να αναφερθεί οτι οι κατασκευαστές των μνημών έχουν καταφύγει σε τεχνικές οι οποίες "μοιράζουν" τις εγγραφές / διαγραφές ώστε όλα τα κύτταρα μνήμης να φθείρονται στον ίδιο βαθμό. Αυτές οι τεχνικές ονομάζονται Wear Levelling [3] και εφαρμόζωνται απο ένα μικρό controller που είναι ενσωματομένος στη μνήμη.
Έχει δε διαπιστωθεί θεωρητικά οτι επεκτείνουν τη ζωή της μνήμης κατα πολλές δεκάδες χρόνια [4] (για δεδομένο αριθμό εγγραφών /διαγραφών ανα μονάδα χρόνου και δεδομένο filesystem) σε σχέση με την ίδια μνήμη χωρίς Wear Leveling.

Φαίνεται λοιπόν οτι η τεχνολογία των Flash μνημών βρίσκεται ακόμα σε άνοδο και αυτή είναι και η περίοδος απο την οποία οι εταιρίες και οι καταναλωτές μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο.

Το δεύτερο μέρος αυτού του άρθρου περιλαμβάνει:

• Παρουσίαση μιας μικρής έρευνας αγοράς στις διαθέσιμες Flash μνήμες

• Την τεχνική διαδικασία με την οποία μπορεί κανείς να αντικαταστήσει τον σκληρό δίσκο του φορητού του με μια Flash μνήμη!

• Τις πρώτες εμπειρίες απο τη χρήση του φορητού με το Flash σκληρό δίσκο.

Περισσότερα για όρους και τεχνικές που αναφέρονται στο κείμενο:

1. Micro Electro Mechanical Systems
2. Ο νόμος του Moor
3. Τεχνικές Wear Leveling
4. Το Wear Leveling Στη Πράξη
5. Μνήμες CompactFlash